Energetika haqqında

Azərbaycan Respublikasının Qanunu

I fəsil

mumİ mddəalar

Maddə 1. Əsas anlayışlar

Bu qanunda işlədilən anlayışlar aşağıdakı mənaları ifadə edir:

energetika sahəsində fəaliyyət energetika materiallarının və məhsullarının (enerji resursları) kəşfiyyatı, işlənməsi, hasilatı, istehsalı, emalı, saxlanılması, nəqli, paylanması və istifadəsi zrə fəaliyyət nvləri;

energetika sahəsində kəşfiyyat (və ya kəşfiyyat) işlənmə ilə eyni məqsədlər n qabaqcadan aparılan maqnitometrik, qravimetrik, seysmik, geokimyəvi, istilik və radiometrik sullar və sınaq qazma işləri vasitəsilə həyata keirilən fəaliyyət;

işlənmə qazma işləri vasitəsilə enerji materialları yataqlarının və ya yeraltı anbarların aşkar edilməsinə və qiymətləndirilməsinə ynəlmiş fəaliyyət;

enerjinin paylanması (və ya paylanma) xam neftin və neft məhsullarının, qazın, elektrik və istilik enerjisinin tədark və enerji istehlakılarına paylanması;

enerji paylayıcısı (və ya paylayıcı) enerjinin paylanması fəaliyyətini həyata keirən hər hansı bir məssisə;

enerji qurğusu energetika ilə bağlı fəaliyyət nvlərində istifadə olunan və ya bu fəaliyyət nvlərinin lazımi səviyyədə həyata keirilməsi n, zəruri energetika materiallarının və məhsullarının saxlanması n hər hansı bir stasionar və ya səyyar qurğu (əhatə etdiyi torpaq sahələri də daxil olmaqla);

baş enerji nəqletmə sistemləri dəmir yolu, avtomobil və su yolları, habelə əlaqə siqnallarının trlməsinə xidmət edən qurğular istisna olmaqla, energetika materiallarının və məhsullarının nəql edilməsini və ya trlməsini həyata keirən nəqletmə vasitəsi (boru kəməri, elektrik verilişi xətti və s.) və ya onun bir hissəsi;

mqavilə və ya energetika mqaviləsi tərəflər arasında bağlanılmış və energetika sahəsində fəaliyyət nvlərinin həyata keirilməsi n şərtləri məyyən edən yazılı saziş;

bərpa olunan enerji mənbələri ətraf mhitdə daim mvcud olan, yaxud mtəmadi yaranan enerji mənbələri (gnəş, klək, yerin istilik axınları, bioktlə, dəniz, su axınları və s.);

bərpa işləri əhalinin mənafeyi naminə energetika fəaliyyətində istifadə olunan sahələrin bərpa olunması və onların ətraf mhitə uyğunlaşdırılması.

Maddə 2. Qanunun əhatə dairəsi

1. Bu Qanun aşağıdakı sahələri əhatə edir:

energetika sahəsində fəaliyyət nvlərini (1 və 2 saylı Əlavədə gstərilən energetika materialları və məhsulları zrə);

bu fəaliyyətlərin həyata keirilməsi n qurğuların yerləşdirilməsini, tikintisini və istismarını;

enerjinin qorunması və səmərəli istifadəsi, habelə energetika sahəsində fəaliyyətin ətraf mhitə mənfi təsirinin qarşısının alınması və ya azaldılması zrə tədbirləri.

2. Bu Qanun energetikanın neft, qaz və elektroenergetika sahələrinin dvlət tənzimlənməsinin ən mumi hquqi əsaslarını zndə birləşdirir. Ayrı-ayrı sahələr zrə qəbul edilmiş digər qanunlarda xsusi qaydalar nəzərdə tutula bilər.

II fəsil

Dvlət energetİka sİyasə

Maddə 3. Dvlət energetika siyasətinin məqsədləri

Dvlət energetika məqsədləri siyasətinin aşağıdakıları təmin və tənzim etməkdən ibarətdir:

1. Energetika materiallarının və məhsullarının səmərəli hasilatı, istehsalı, nəqli, paylanması, saxlanılması, istifadəsi və təhlkəsizliyinin təminatı.

2. Aşağıdakıları nəzərə alaraq btn tələbatıları enerji ilə səmərəli və etibarlı təchiz edəcək infrastrukturun və yeni iş yerlərinin yaradılması:

energetika sahəsində fəaliyyət nvləri zrə rəqabət və minimal inhisar şəraitinin yaradılması;

energetika sahəsində fəaliyyətlərin mxtəlif mlkiyyət nvləri, uzunmddətli mqavilələr və xsusi icazələr əsasında qurulması;

yksək keyfiyyətli məhsullar istehsal edən yerli məssisələrə əlverişli şəraitin yaradılması;

səmərəli və ekoloji cəhətdən təhlkəsiz texnologiyaların tətbiqi n əlverişli şəraitin yaradılması.

3. Enerji resurslarının konservasiyası, tullantıların səviyyəsinin aşağı salınması, enerjinin səmərəli istifadəsi və bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadə.

4. Ətraf mhitə mənfi təsirin azaldılması.

5. Enerji atışmazlığı şəraiti yarandıqda, energetikanın səmərəliliyini artırmaq n istehsalı və istehlakılara dotasiyaların verilməsi.

6. İnvestisiyalar n əlverişli hquqi və iqtisadi şəraitin yaradılması.

7. Dvlət energetika proqramlarının tərtib edilməsi.

Maddə 4. Dvlət energetika proqramları

1. Bu Qanunda məyyən edilmiş məqsədlərə uyğun olaraq mvafiq icra hakimiyyəti orqanı mntəzəm olaraq energetikanın təşkili və inkişafı zrə uzunmddətli dvlət proqramları tərtib edir.

2. Energetikanın inkişaf proqramları Azərbaycan Respublikasının dvlət bdcəsi, enerji resurslarından səmərəli istifadə fondu, hquqi və fiziki şəxslərin vəsaitləri, o cmlədən xarici investisiyalar hesabına maliyyələşdirilir.

3. Bu proqramlar 5 ildən bir mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən dəqiqləşdirilir və dvlət energetika strategiyasının vacib tərkib hissəsi kimi qanunvericiliklə məyyən edilmiş qaydada təsdiq olunur.

III fəsil

Energetİka sahəsİndə mstəsna hquqlar və nəzarət

Maddə 5. Energetika sahəsində dvlətin mstəsna hquqları

Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına mvafiq olaraq dvlət bu Qanunun 6-cı maddəsində gstərilən hər hansı fiziki və hquqi şəxslərin mstəsna hquqlarına xələl gətirmədən btn ilkin enerji materiallarının yataqları zrə mstəsna mlkiyyət hququna malik olmaqla:

kəşfiyyat;

yataqların işlənməsi və energetika materiallarının və məhsullarının hasilatı;

yeraltı anbarların tikintisi və istismarı;

baş enerji nəqletmə sistemlərinin tikintisi və idarə edilməsi;

qanunvericiliyə mvafiq olaraq dvlətin təhlkəsizliyini və mstəqilliyini təmin etmək məqsədilə energetika ilə bağlı digər fəaliyyət sahələrində mstəsna hquqlardan istifadə edir.

Maddə 6. Energetika sahəsində fiziki şəxslərin və qeyri-dvlət hquqi şəxslərin mstəsna hquqları

Fiziki şəxslərin və qeyri-dvlət hquqi şəxslərin mstəsna hquqları yalnız bu Qanunun 5-ci fəslinin mddəalarına uyğun olaraq bağlanılan energetika mqaviləsindən və ya energetika sahəsinin məssisələrinə qanunvericiliklə verilən hquqlardan irəli gələ bilər.

Maddə 7. Energetika sahəsində idarəilik və nəzarət

Mvafiq icra hakimiyyəti orqanları bu Qanunun məqsədlərinə, tətbiq olunan qanunlara və qərarlara uyğun olaraq aşağıdakı səlahiyyətlərə malikdir:

energetika sahəsində fəaliyyətin həyata keirilməsinin tənzimlənməsi və ona nəzarət;

energetika materiallarının və məhsullarının istifadəsinin tənzimlənməsi və ona nəzarət;

energetika fəaliyyətinin ətraf mhitin qorunmasına və təhlkəsizliyə dair aspektlərinin tənzimlənməsi və ona nəzarət;

energetika fəaliyyəti n qanunvericiliyə uyğun olaraq torpaq, su və yerin təki sahələrinin ayrılması.

IV fəsil

Enerjİnİn səmərəlİ İstİfadəsİ, ətraf mhİtİn qorunması, təhlkəsİzlİk və sağlamlıq zrə vəzİfələr, xsusİ İcazələr, sığorta və zİyan

Maddə 8. Enerjinin, energetika materiallarının və məhsullarının səmərəli istifadəsinə tələblər

1. Hər hansı bir hquqi və fiziki şəxs qanunvericiliyə mvafiq olaraq enerjinin, energetika materiallarının və məhsullarının səmərəli istifadəsinə, enerji resurslarından istifadə qaydalarına riayət edilməsinə və normadan artıq tullantılara yol verilməməsinə grə məsuliyyət daşıyır. Bu məsuliyyət eyni dərəcədə enerji aqreqatlarının və qurğularının layihələşdirilməsinə, quraşdırılmasına və istismarına da aid edilir.

2. Mvafiq icra hakimiyyəti orqanı enerjinin səmərəli istifadəsi sahəsində iqtisadi, texniki və təşkilati tələbləri məyyən edir. Yenidən istismara verilən hər bir enerji qurğusu bu tələblərə uyğun olmalıdır. Mvafiq icra hakimiyyəti orqanının mvcud enerji qurğuları barəsində aşağıda gstərilən qərarlar qəbul etmək hququ vardır:

yeni tələblərə uyğunlaşdırılması və ya yeni qurğularla əvəz olunması n lazımi mddətin verilməsi barədə;

bu mddət qurtardıqda və qurğular yeni tələblərə uyğun olmadıqda grləcək tədbirlər və qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş sanksiyalar barədə.

3. Hər bir istehlakı istifadə etdiyi energetika materiallarının və məhsullarının mqabilində paylayıcının təqdim etdiyi hesab zrə dəniş həyata keirir. Bununla əlaqədar:

paylayıcı istehlakıya enerji trən hər bir yeni enerji qurğusunu fərdi sayğacla təchiz etməlidir;

sayğacı olmayan istehlakının fərdi sayğacın quraşdırılmasını tələb etmək hququ vardır (Sayğacın dəyəri və quraşdırılması n əkilən xərclər qanunvericiliyə mvafiq şəkildə dənilə, o cmlədən sayğaca sertifikat verilən gndən bir il ərzində istehlak olunan enerjinin qiymətinə kompensasiyalar vasitəsilə paylayıcı tərəfindən həyata keirilə bilər və bu halda sayğac paylayıcının mlkiyyətinə keir);

mvafiq icra hakimiyyəti orqanı sayğacların quraşdırılmasına tətbiq edilən texniki tələblər, enerji sərfiyyatının fərdi sayğaclarının sertifikatlaşdırılması və yoxlanması qaydaları haqqında əsasnamələr qəbul edir.

Maddə 9. Ətraf mhitin qorunmasına, təhlkəsizliyə və sağlamlığa dair vəzifələr

1. Energetika sahəsində fəaliyyət gstərən, habelə energetika materiallarını və məhsullarını istifadə edən hər bir şəxs ətraf mhiti irklənmədən qorumalıdır.

Ətraf mhitin irklənməsi qanunvericiliyə mvafiq norma və normativlərə uyğun olaraq məhdudlaşdırılır.

2. Ətraf mhitin qorunması, təhlkəsizlik və sağlamlıq sahəsində grləcək tədbirlərin, aparılacaq btn lazımi tədqiqatların və ekspert rəylərinin alınması zrə xərclər energetika sahəsində fəaliyyət gstərən məssisə tərəfindən dənilir.

3. Energetika mqaviləsinin bağlanması və ya xsusi icazə alınması n hər hansı bir ərizə daxil olduqda mvafiq icra hakimiyyəti orqanı mvafiq fəaliyyətin həyata keiriləcəyi ərazidə ətraf mhitə təsirin səviyyəsini və onun səbəblərini məyyən edən mstəqil ekspertlər tərəfindən keirilən ekspertiza təyin edir. Bu ekspertizanın keirilməsi zrə btn xərclər ərizəi tərəfindən qabaqcadan dənilir. Mvafiq icra hakimiyyəti orqanı və ərizəi ekspertizanın keirilməsinə yardım gstərə və z tədqiqatlarını apara bilər. Ətraf mhitə təsir və onun səbəbləri barədə ekspert rəyi tərəflərin razılığı ilə əsas təsdiqedici sənəd kimi qəbul olunur. Ətraf mhitə mənfi təsirin mvafiq normalara uyğun olaraq aradan qaldırılması n tədbirlər fiziki və ya hquqi şəxs tərəfindən təqdim edilməzsə, mvafiq icra hakimiyyəti orqanı mqaviləyə və energetika fəaliyyətinə xsumi icazə vermir.

4. Məssisə tərəfindən energetika materiallarının və məhsullarının hasilatı, istehsalı, paylanması və tədark mumi dvlət əhəmiyyəti daşıdıqda və bu işlərin icrası başqa yolla mmkn olmadıqda, mvafiq icra hakimiyyəti orqanı beş ildən ox olmayan keid dvr mddətində məssisəni qanunvericiliklə məyyən edilmiş qaydada mvafiq tələblərdən azad etmək hququna malikdir.

Maddə 10. Energetika sahəsində fəaliyyətlərə xsusi icazələrin verilməsi

1. Energetika sahəsində fəaliyyətlə məşğul olmaq istəyən hər bir fiziki və ya hquqi şəxs fəaliyyətə başlamazdan əvvəl mvafiq icra hakimiyyəti orqanından qanunvericiliklə məyyən olunmuş qaydada energetika mqaviləsi və ya ərizə əsasında xsusi icazə almalıdır. Energetika sahəsində fəaliyyət mddəti xsusi icazədə gstərilmiş mddətlə məhdudlaşdırılır.

2. Enerji qurğusunun fəaliyyəti və ya hər hansı hərəkət nəticəsində ətraf mhitə və ya insanların həyat və sağlamlığına məyyən zərərli təsirin təhlkəsi yarandıqda mvafiq icra hakimiyyəti orqanının qanunvericiliklə məyyən edilmiş qaydada bu enerji qurğusunun istifadəsinin məhdudlaşdırılmasına və ya tam dayandırılmasına ynəlmiş tədbirlər həyata keirmək hququ vardır.

3. Mvafiq icra hakimiyyəti orqanı xsusi icazə almaq n ərizələrin ayrı-sekiliyə yol verilmədən baxılmasını təmin edir.

4. Xsusi icazələr, onların verilmə proseslərini asanlaşdırmaq məqsədilə energetika sahəsində fəaliyyətlərin və (və ya) enerji qurğularının bir neə nvlərinə və ya qruplarına verilə bilər.

5. Hər hansı bir fiziki və hquqi şəxs energetika sahəsində yeni fəaliyyətə başlamaq və ya mvcud fəaliyyətini əsaslı genişləndirmək istədikdə yeni xsusi icazə almalıdır. Bu icazə energetika materiallarının və məhsullarının səmərəli istifadəsinin, təhlkəsizliyinin, sağlamlığın və ətraf mhitin qorunmasının səviyyəsini artıran və eyni zamanda əsassız əlavə xərclərə gətirməyən masir texnologiyaların istifadəsi şərti ilə verilə bilər.

6. Fiziki və hquqi şəxsin fəaliyyəti xsusi icazədə əks olunmuş şərtlərə uyğun olmadıqda ona verilmiş xsusi icazə geri gtrlə bilər.

7. Xsusi icazələrin verilməsi ilə bağlı mvafiq icra hakimiyyəti orqanının aşağıdakı səlahiyyətləri vardır:

fiziki və hquqi şəxslərə və enerji qurğularına tətbiq edilən tələblər barədə, habelə nəzarətin həyata keirilməsi və xsusi icazələrin təqdim edilməsi qaydaları haqqında qərarlar qəbul etmək;

normativ aktlar olmadığı halda beynəlxalq normativlərin və standartların tətbiq edilməsi barədə qərar qəbul etmək;

xsusi tələblərin yerinə yetirilməsi məqsədilə xsusi icazəyə mvafiq şərtləri daxil etmək;

qəzalara yol verilməməsi, habelə onların aradan qaldırılması n lazımi tədbirlərin həyata keirilməsi barədə sərəncamlar vermək.

Maddə 11. Vurulmuş ziyanın dənilməsi zrə hdəliklər

1. Enerji qurğusunun təsiri insan lm və ya bədən xəsarəti, habelə ətraf mhitə ziyan vurulması ilə nəticələndiyi halda bu enerji qurğusunu istismar edən şəxs (onun sahibi) dəymiş ziyanın dənilməsi, onun qarşısının alınması, azaldılması və aradan qaldırılması zrə məsuliyyət daşıyır. Bu mddəalar enerji qurğusunun quraşdırılması, istismarı, texniki xidməti zamanı tətbiq olunur.

2. Qurğu sahibinin başqa hquqi və ya fiziki şəxs olduğunu və bu şəxsin sahib kimi z vəzifələrini yerinə yetirmədiyini sbut edənə qədər enerji qurğusunun mlkiyyətisi qurğunun sahibi hesab olunur.

3. Vurulmuş ziyanın səbəbi enerji qurğusunun sahibinin fəaliyyəti ilə əlaqədar olmadıqda və bu ziyanın qarşısının alınması və ya nəticələrinin aradan qaldırılması mmkn olmadıqda (fors-major halları), o, vurulmuş ziyanın dənilməsi vəzifəsindən azad olunur.

4. vurulmuş ziyan bir neə enerji qurğusunun birgə fəaliyyəti nəticəsində baş verərsə, bu hadisənin yaranmasında vaxt, yer, mhit və başqa fərqləndirici xsusiyyətlərə grə ən ox təsir gstərmiş enerji qurğusu vurulmuş ziyanın əsas səbəbi hesab olunur və ziyanın dənilməsi mtənasib şəkildə blnr.

5. Enerji qurğusunun vurulmuş ziyana səbəb olduğu sbuta yetirildikdə, bu qurğunun sahibi mvafiq icra hakimiyyəti orqanına, habelə zərər əkmiş şəxslərə və başqa əlaqəli enerji qurğularının sahiblərinə ziyana grə dəmələrin məsuliyyətinin məyyən edilməsi n lazımi məlumatlar təqdim etməlidir.

6. dəmə haqqında başqa razılaşma olmadıqda vurulmuş ziyan pul şəklində dənilməlidir. Ziyan əkmiş tərəf ilkin dəməni tələb etmək hququna malikdir.

7. Ziyanın dənilməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinin mvafiq mddəaları tətbiq olunur.

Maddə 12. Sığorta

1. Ətraf mhitə, yerin təkinə, insanların təhlkəsizliyinə və sağlamlığına təsadfi vurula biləcək ziyanla əlaqədar sığortalanması məcburi olan fəaliyyət nvlərinin və enerji qurğularının siyahısı sığorta şərtləri, haqqları və məbləğləri qanunla tənzimlənir. Sığortalanma ilə əlaqədar vəzifələr xsusi icazələrdən və ya energetika mqavilələrinin şərtlərindən irəli gələ bilər.

2. Qanunvericiliklə məyyən edilmiş qaydada mvafiq icra hakimiyyəti orqanının tələbi ilə siyahıya daxil edilmiş enerji qurğusunun sahibi bu qurğunun istismarı başa atdıqdan sonra onun zərərli təsirinin təhlkəsi saxlanıldığı mddət ərzində sığortalanma davam etdirilir.

V fəsil

Energetİka mqavİlələ

Maddə 13. mumi mddəalar

1. Energetika mqavilələri mvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə podratılar arasında bağlanılır. Podratıların bu Qanunun mddəalarında və energetika mqavilələrində məyyən edilmiş mddət və şərtlərə uyğun olaraq fəaliyyət gstərmək hququ vardır.

2. Energetika mqaviləsi podratıların xsusi icazəsi olan halda onların ərizəsi əsasında qanunvericiliklə məyyən edilmiş qaydada tender yolu ilə və ya xsusi hallarda mvcud qanunvericiliklə məyyən edilmiş xsusi qaydalar əsasında aparılan danışıqlar nəticəsində bağlanıla bilər.

3. Mvafiq icra hakimiyyəti orqanı energetika mqavilələrinin bu Qanuna uyğun olaraq bağlanılmasına və həyata keirilməsinə nəzarəti həyata keirir.

Maddə 14. Kəşfiyyat zrə mqavilələr

1. Kəşfiyyat zrə mqavilələr dəqiq və aydın surətdə mvafiq enerji materialının və mqavilə ərazisinin, habelə icazə verilmiş kəşfiyyat sullarının və kəşfiyyatın nəticələrinin mvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim edilmə qaydalarını məyyən etməlidir.

2. Əgər başqa hallar mvafiq qanunlarda məyyən edilməyibsə, kəşfiyyat zrə mqavilələr bağlayan podratıya aşağıda gstərilən hquqlar şamil edilmir:

mqavilə ərazisi hdudlarında kəşfiyyata mstəsna hquq;

işlənmə, hasilat və yeraltı anbarlar zrə bağlanmış mqavilələr ərazisində kəşfiyyat işləri hququ;

işlənmə, hasilat və ya başqa məqsədlər n mqavilələrin bağlanmasına stnlk hququ.

3. Hər bir tədqiqatın sonunda podratı yataqlar haqqında əldə edilən btn məlumatları və izahatları, habelə nmunələri və əkilişin nəticələrini mvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim edir.

4. Kəşfiyyat zrə mqavilənin ilkin mddəti mqavilənin qvvəyə mindiyi tarixdən etibarən 2 ildən artıq olmamalıdır. Bu mddət tərəflərin razılığı ilə 1 ilə qədər uzadıla bilər.

Maddə 15. İşlənmə və hasilat zrə mqavilələr

1. İşlənmə və hasilat zrə podratının mqavilədə məyyən edilmiş energetika materialları və məhsulları, habelə mqavilə ərazisi ilə əlaqədar aşağıda gstərilən hquq və vəzifələri vardır:

mqavilədə razılaşdırılmış iş proqramına uyğun olaraq işlənməni həyata keirmək;

enerji materialları yataqlarının aşkar edilməsi haqqında mvafiq icra hakimiyyəti orqanına dərhal məlumat vermək və bu yatağın lazımi qiymətləndirilməsini həyata keirmək;

podratı tərəfindən kommersiya kəşfi elan edilmiş hər bir kəşfin inkişafı və hasilatı zrə ətraflı iş proqramını razılaşdırmaq n mvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim etmək;

elan edilmiş kommersiya kəşfinin ərazisi istisna olmaqla btn mqavilə ərazisini mvafiq icra hakimiyyəti orqanına təhvil vermək;

işlərin aparılmasından əvvəl mvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılmış iş proqramına uyğun olaraq kommersiya kəşfinin inkişafı və hasilatı dvrndə mqavilədə məyyən edilmiş, mvcud qanunvericiliyə uyğun ilkin enerji materiallarını hasil etmək;

mqavilədə və ya iş proqramında qeyd olunan btn qurğuları və baş enerji nəqletmə sistemlərini inşa etmək və onlardan istifadə etmək;

resursları hasil etmək və tətbiq olunan sahə zrə qanunvericilik aktlarının mddəalarına və ya mqaviləyə uyğun olaraq hasil olunan resursların məyyən hissəsinə sahib olmaq.

2. İşlənmə və hasilat zrə podratının fəaliyyəti zərərsiz olmalı və onun mstəsna hquqları başqa şəxslərin elmi məqsədlərlə kəşfiyyat işlərinin aparılmasına, enerji materiallarının işlənməsi və hasilatı zrə mqavilənin məqsədlərinə uyğun olmayan qurğuların yerləşdirilməsinə və istifadəsinə mane olmamalıdır.

3. Podratı ona məxsus energetika materiallarının və məhsullarının mqavilə ərazisindən daşınması n mvcud baş enerji nəqletmə sistemlərindən istifadəyə stnlk verməlidir. Podratının baş enerji nəqletmə sistemlərinə qoşulması n əlverişli şərait yaradılmalı və o, bu sistemlərdən nc şəxslərə aid olunan şərtlərlə istifadə etməlidir. Bu sistemlər olmadığı halda və ya onlardan podratını qane edən şərtlərlə istifadə edilməsi mmkn olmadıqda podratı z vəsaiti hesabına lazımi nəqletmə vasitələrini quraşdırıb istismar etmək hququna malikdir. Bu qurğulara hasilat mddətinin iş proqramını tamamlayan energetika mqaviləsinin mddəaları tətbiq edilir. Belə nəqletmə sistemləri zrə xərcləri yalnız podratı daşıdıqda, bu Qanunun 13-c maddəsinin mddəaları tətbiq edilmir.

4. Milli tələbatın dənilməsi məqsədilə energetika mqaviləsində hasil edilmiş energetika materiallarının və məhsullarının dnya bazar qiymətləri ilə əldə edilməsində dvlətin stn hququ vardır.

5. İşlənmə və hasilat zrə energetika mqaviləsində nəzərdə tutulmuş işlənmə mddəti bir neə dvrlərə blnə bilər və ya mqavilənin qvvəyə mindiyi tarixdən, mumiyyətlə 8 ildən ox olmayan mddətə qədər uzadıla bilər.

Maddə 16. Baş enerji nəqletmə sistemləri zrə mqavilələr

1. Baş enerji nəqletmə sistemləri zrə mqavilələrin şərtlərinə, mddəalarına və iş proqramına mvafiq olaraq podratının aşağıda gstərilən hquq və vəzifələri vardır:

energetika materiallarının və məhsullarının məyyən edilmiş marşrutlarla nəql edilməsi və trlməsi məqsədilə baş enerji nəqletmə sistemlərini quraşdırmaq və istismar etmək;

energetika mqaviləsində məyyən edilmiş fəaliyyətlə bağlı əlavə qurğular, o cmlədən anbarlar tikmək, quraşdırmaq və istismar etmək;

mvafiq daşınmaz əmlakın sahibi olmaq və ondan istifadə etmək hququnu başqa şəxsə vermək;

mvafiq icra hakimiyyəti orqanının tələbilə və mqavilə fəaliyyətinə he bir xələl gətirmədən təhlkəsizliyi artıran və nəqletmə xərclərini azaldan sinerji effektinə (qvvələrin birləşməsi effekti) nail olmaq məqsədilə z fəaliyyətini nc tərəfin baş enerji nəqletmə sistemləri ilə əlaqələndirmək.

2. Baş enerji nəqletmə sistemləri zrə mqavilələr nəqletmə vasitələri arasında və (və ya) energetika materialları və məhsulları arasında rəqabətin olmasını nəzərə alaraq bağlanılır. Baş enerji nəqletmə sistemləri zrə mstəsna mqavilələr energetika materiallarının və məhsullarının yalnız bir nv zrə xərclərin dənilməsinin və mqavilənin bağlanmasından sonra podratı tərəfindən investisiyanın mkafatlandırılmasının ətin olmasına əsaslı səbəblərin mvcud olduğu halda bağlanıla bilər. Mqavilə mstəsna xarakter daşıdıqda podratı hər bir zaman nc tərəfin nəqletmə tələblərinin dənilməsini təmin etməlidir. Əks təqdirdə podratı bu sistemlər zrə mstəsna hququ itirir və onun baş enerji nəqletmə sistemləri zrə əlavə mqavilənin bağlanmasına qarşı etiraz etmək hququ olmur.

3. nc tərəfə məxsus olan energetika materiallarının və məhsullarının baş enerji nəqletmə sistemləri ilə nəql edilməsini nəzərdə tutan mqavilənin podratısı aşağıdakı tələbləri dəməlidir:

energetika materiallarının və məhsullarının nəqlinin qiymət və tariflərini, habelə kommersiya və texniki şərtlərini məyyən etmək;

energetika materiallarının və məhsullarının mənşəyindən, təyinat məntəqəsindən və ya məxsusluğundan asılı olmayaraq onların nəqli barədə hər bir sifarişi qəbul etmək, habelə əsassız ləngitmələrə, məhdudiyyətlərə və rsumlara yol vermədən bu sifarişlər zrə ayrı-sekiliyə yol vermədən qiymətlər məyyən etmək;

ona məxsus istifadə olunmayan nəqliyyat qurğularını nəqletmə məqsədləri n təqdim etmək.

4. Podratı istifadə olunmayan nəqliyyat gclərinin başqa maraqlı tərəfə energetika materialları və məhsullarının nəql edilməsi n təqdim etməyə borcludur. Başqa maraqlı tərəfin energetika materiallarının və məhsullarının nəqli podratının energetika materiallarının və məhsullarının nəql olunmasına xələl gətirməməlidir.

5. Bu Qanunun 15-ci maddəsinin 2-ci bəndi mvafiq olaraq baş enerji nəqletmə sistemlərinə tətbiq olunur. Bundan başqa, əgər dvlət və ya başqa podratı baş enerji nəqletmə sistemlərinin yaxınlığında mqavilə fəaliyyətinə zərərli təsiri olmayan və dvlətin infrastrukturlarına aid olan hər hansı qurğular yerləşdirdikdə və onlardan istifadə etdikdə podratının etiraz etmək hququ yoxdur.

6. Baş enerji nəqletmə sistemləri yalnız bu Qanunun 17-ci maddəsinə uyğun olaraq bağlanılmış mqavilələrin şərtləri əsasında enerjinin paylanması n istifadə edilə bilər.

7. Baş enerji nəqletmə sistemləri zrə mqavilənin ilkin mddəti onun qvvəyə mindiyi tarixdən etibarən 20 ildən artıq olmamalıdır. Tərəflərin razılığı ilə bu mddət 10 ilə qədər uzadıla bilər.

Maddə 17. Enerjinin paylanması zrə mqavilələr

1. Enerjinin paylanması zrə mqavilənin podratısının aşağıdakı hquqları vardır:

mqavilə ərazisi sərhədlərində btn istehlakılara mqavilədə məyyən edilmiş enerji məhsullarını paylamaq və tədark etmək;

bu Qanunun 16-cı maddəsinin 1-ci bəndində təqdim edilən hquqlardan istifadə etmək;

mqavilədə məyyən edilən və ya mqavilə fəaliyyəti n lazım olan btn qurğuları quraşdırmaq və istismar etmək.

2. Mqavilə ərazisi hdudlarında enerji paylayıcısı aşağıdakı vəzifələri daşıyır:

enerji paylayıcı qurğularına qoşulmanın qiymət və tariflərini, habelə mumi şərtlərini məyyən etmək;

mqavilə ərazisində sifariş vermiş hər bir şəxsə məyyən edilmiş qiymət, tarif və şərtlər əsasında vaxtlı-vaxtında qoşulma imkanları yaratmaq və mqavilə zrə enerji ilə təmin etmək;

paylayıcının şəbəkəsinə qoşulmuş istehlakıların tələblərini dəmək n mqavilədə məyyən edilmiş enerji məhsullarının lazımi miqdarda və keyfiyyətdə alınmasını və paylanmasını təşkil etmək, eyni zamanda başqa istehsalılar, nəql edənlər və paylayıcılar ilə birlikdə sinerji effektini yaratmaq və ondan istifadə etmək;

sənaye məssisələri və istehlakılar tərəfindən xsusi sərfiyyatdan əlavə istehsal edilən enerji məhsullarını məyyən edilmiş həcmdə satın almaq.

3. Podratı xsusi hallarda istehlakını z şəbəkəsinə qoşmaqdan imtina etdikdə, podratının mstəsna hquqlarının olmasına baxmayaraq, belə istehlakıların enerji təchizatı enerji istehsal edən, nəql edən və ya paylayan başqa məssisə tərəfindən həyata keirilə bilər. Belə hallarda mvafiq icra hakimiyyəti orqanı enerji paylayıcısını həmin istehlakının onun şəbəkəsinə qoşulması və onu enerji ilə təchiz edilməsi vəzifələrindən azad edilməsi barədə qərar qəbul edə bilər.

4. Bu Qanunun 16-cı maddəsinin 2-ci, 3-c, 4-c və 6-cı bəndləri eyni qaydada enerjinin paylanmasına tətbiq olunur.

Maddə 18. Yeraltı anbarlar zrə mqavilələr

1. Yeraltı anbarlar zrə mqavilənin podratısının aşağıdakı hquq və vəzifələri vardır:

yeraltı anbarlar n yararlı geoloji yeraltı strukturların mvafiq qaydada işlənməsi;

məyyən edilmiş energetika materiallarının və məhsullarının saxlanılması n mqavilə ərazisi sərhədlərində mvafiq qaydada yeraltı anbarların quraşdırılması;

mqavilə fəaliyyəti n zəruri olan btn yeraltı və yerst qurğuların mvafiq qaydada quraşdırılması və istifadəsi.

2. Bu Qanunun 15-ci maddəsinin 1-ci, 2-ci, 3-c, 5-ci bəndləri, 16-cı maddəsinin 3-c və 6-cı bəndləri eyni qaydada yeraltı anbarlar zrə mqavilələrə tətbiq olunur.

Maddə 19. Energetika mqavilələrindəki hquqların qeydiyyatı

1. Mvafiq icra hakimiyyəti orqanı bu qanunun 5-ci maddəsində qeyd olunan fəaliyyət nvləri zrə btn hquqların qeydiyyatını qanunvericiliklə məyyən edilmiş qaydada həyata keirir.

2. Qeydiyyat mvafiq hquq daşıyıcısının ərizəsi, habelə bu hququn əsasını təşkil edən mqavilənin və ya aktın təsdiq edilmiş nsxəsi təqdim edildikdə aparılır.

3. Qeydiyyatda mvafiq energetika materiallarının və məhsullarının nvləri, fəaliyyətin nvləri və mddəti, mstəsna hquqlar (əgər verilibsə), habelə hquq daşıyıcılarının və onların rəsmi nmayəndələrinin tam adı və hquqi nvanı əks etdirilir.

Maddə 20. Mbahisəli energetika mqavilələri, mbahisəli fəaliyyət

1. Məyyən şəxslərə bir sıra energetika mqavilələri ilə fəaliyyət nvləri və (və ya) mddətləri kəsişən mstəsna hquqlar verildikdə daha gec qeydiyyata alınan mqavilə z qvvəsini itirir və etibarsız hesab edilir.

2. Enerji yataqlarının, yaxud yeraltı anbarların kommersiya kəşfi zrə işlər mqavilə ərazisinin hdudlarından kənar əraziyə ıxdıqda, onlar gstərilən ərazilərdə energetika mqavilələrinin podratıları ilə birgə həyata keirilir. Yataqlar və yeraltı anbarlar qvvədə olan başqa energetika mqaviləsinin ərazisinə yayıldıqda, mvafiq icra hakimiyyəti orqanı podratı (podratılar) ilə razılaşdırılmış şərtlərlə gstərilən ərazi zrə energetika mqaviləsinin (mqavilələrinin) tətbiq sahəsini genişləndirə və ya gstərilən ərazi zrə yeni energetika mqaviləsinin bağlanmasına icazə verə bilər.

3. Podratı nc tərəfin fəaliyyəti nəticəsində mqavilə fəaliyyətini həyata keirə bilmədikdə və podratı ilə bu nc tərəf arasında birbaşa he bir razılıq əldə edilmədikdə, mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəflərdən birinin mraciəti əsasında yaranmış mbahisənin həll edilməsi barədə mvəqqəti qərar qəbul etməlidir. Bu halda ziyanın dənilməsi barədə iddialar da daxil olmaqla btn iddialar qvvədə qalır və məhkəmə qaydasında həll edilə bilər.

Maddə 21. İş proqramı

1. Podratı mqavilə fəaliyyətini mvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırılmış iş proqramı zrə həyata keirir.

2. İş proqramı (proqramları) bu Qanunun 6-cı fəslinin tələbləri nəzərə alınmaqla cəlb edilmiş dvlət və ya bələdiyyə orqanları ilə razılaşdırılmaqla yerinə yetirilir.

3. Mvafiq icra hakimiyyəti orqanı iş proqramının bu qanuna və energetika mqaviləsinə uyğunluğuna, podratı tərəfindən onun yerinə yetirilməsinə nəzarət edir.

Maddə 22. Qiymətqoyma, ticarətin kommersiya və texniki şərtləri

1. Qanunvericilikdə digər hallar nəzərdə tutulmadıqda, bu qanunla podratılar sifarişilərlə qiymətlərin, ticarətin kommersiya və texniki şərtlərinin razılaşdırılmasında sərbəstdirlər.

2. Enerji paylayıcılarının, yaxud energetika mqaviləsi ilə energetika materiallarının və ya məhsullarının nəqli, tədark və ya saxlanması sahəsində inhisarı olan hər hansı digər podratılar tərəfindən məyyən olunmuş qiymətlər, tariflər və ticarətin mumi şərtləri xərclərin azaldılmasına və bazar qiymətlərinə istiqamətləndirilməlidir. Onlar yalnız dvlətin energetika siyasətinin məqsədlərinə uyğun olmasına və podratının inhisarı vəziyyətindən sui-istifadə hallarına nəzarət şəraitində və mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edildikdə tətbiq edilə bilər. Onlar ayrı-sekiliyə yol vermədən və dənişləri əsassız gecikdirmədən, yaxud məhdudlaşdırmadan tətbiq edilməlidir.

3. Qiymətlərə dvlət subsidiyaları tətbiq edildikdə, onlar məyyən şərtlərlə və məyyən mddətə verilmələri qeyd edilməklə ayrıca hesabda gstərilməlidir.

Maddə 23. Energetika mqavilələrinin başqa şəxslərə verilməsi

1. Energetika mqaviləsinin başqa şəxslərə verilməsi və ya podratı tərəfindən trəmə mqavilənin bağlanması mvafiq icra hakimiyyəti orqanının xsusi icazəsi ilə həyata keirilir və qeydiyyata alındıqdan sonra qvvəyə minir.

2. Xsusi icazə olmadıqda podratının dvlət qarşısında olan hdəliklərinin onun varisi tərəfindən yerinə yetirilməsinə grə ilkin podratı birgə və ya təkbaşına məsuliyyət daşıyır.

Maddə 24. Energetika mqaviləsinin qvvədə olma mddəti və onun uzadılması

1. Energetika mqaviləsinin qvvədə olma mddəti mqavilədə əks olunmalı və qanunla məyyən edilmiş maksimal mddəti aşmamalıdır. Energetika mqaviləsinin qvvədə olma mddəti orada gstərilmiş mddət qurtararkən bitir.

2. Aşağıdakı şərtlərlə podratının təklifinə əsasən energetika mqaviləsinin qvvədə olma mddəti mvafiq icra hakimiyyəti orqanı və podratı arasında mqavilə bağlanması yolu ilə hər dəfə uzadıla bilər:

birinci mddət ərzində podratı energetika mqaviləsi zrə btn hdəliklərini yerinə yetirdikdə;

ilkin mddət bitənədək uzadılmış mddət zrə işlər planı mvafiq icra hakimiyyəti orqanı ilə razılaşdırıldıqda;

energetika mqaviləsinin mumi mddəti qvvədə olan qanunvericiliyə uyğun olduqda.

3. Energetika mqaviləsinin qvvədə olma mddətinin bu maddənin 2-ci bəndində nəzərdə tutulan hallardan başqa, bir daha yenidən uzadılmasına yol verilmir, lakin podratının əvvəlki energetika mqaviləsinin ərazisi və fəaliyyət nv ilə bağlı yeni energetika mqaviləsi ilə əlaqədar tenderdə iştirak etmək hququ vardır.

Maddə 25. Energetika mqaviləsinin dayandırılması

1. Energetika mqaviləsi onun qvvədə olma mddəti bitənədək yalnız energetika mqaviləsinin znn şərtlərinə uyğun olaraq və ya aşağıdakı hallarda dayandırıla bilər:

energetika mqaviləsindən imtina edilməsinə əsas verən mhm dəlillər aşkar edildikdə;

podratı z hdəliklərini yerinə yetirmədikdə;

podratı energetika mqaviləsi ilə ona verilən hquqlardan lazımi qaydada istifadə etmədikdə.

2. Energetika mqaviləsi aşağıdakı hallarda dayandırıla bilməz:

podratı mvafiq icra hakimiyyəti orqanından energetika mqaviləsinin dayandırılması barədə bildiriş alanadək və podratının fəaliyyətinin energetika mqaviləsi zrə hdəliklərə uyğunluğunu sbut etmə mddəti bitənədək;

podratı tərəfindən hdəliklərin icra edilməməsi onun təsir sahəsindən kənarda olduqda və onun tərəfindən bu halın qarşısının alınması və ya nəticələrin aradan gtrlməsi mmkn olmadıqda (fors-major halları).

3. Qanunvericiliklə başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, energetika mqaviləsi dayandırıldıqda, onun qvvədə olma mddəti bu dayandırılma qvvəyə minən vaxtdan bitir.

4. Qeyri-məyyən mddətə bağlanılmış energetika mqavilələri hər bir tərəfin arzusu ilə on iki aydan az olmayan mddətə riayət etməklə dayandırıla bilər.

Maddə 26. Energetika mqaviləsinin qvvədən dşməsi

1. Energetika mqaviləsi qvvədən dşdkdən sonra kemiş podratı mqavilə fəaliyyəti ilə məşğul olmaq hququndan məhrum edilir.

2. Qanunvericiliklə başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, mvafiq icra hakimiyyəti orqanının tələbinə əsasən kemiş podratı mqavilə şərtləri ilə nəzərdə tutulan və onun n zəruri olan qurulmuş və digər avadanlıqları dvlətə və ya yeni podratıya dənişsiz verməlidir. Energetika mqaviləsinin mddətindən artıq olan vaxta fondların amortizasiyasını hesablamaq və beləliklə, podratının xərclərini azaltmaq n xsusi olaraq baş enerji nəqletmə sistemləri, enerjinin paylanması və yeraltı anbarlar zrə energetika mqavilələri tam amortizasiya olunmamış, lakin qənaətbəxş işi halına gətirilmiş qurğulara grə dvlət və ya yeni podratı tərəfindən iqtisadi cəhətdən əsaslandırılmış dənişlər nəzərdə tutula bilər. Belə dənişlər mvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarları və energetika mqaviləsi ilə dəqiqləşdirilə bilər. Fikir ayrılığı yarandıqda, belə dənişlər mstəqil ekspertlərin rəyi əsasında məyyən edilir.

3. Kemiş podratı dvlətə və ya yeni podratıya verilmiş qurğulara dair onların ətraf mhitə vura biləcək ziyanın qarşısının alınması və bu qanunun maddələrinə uyğun olaraq bərpa işlərinin aparılması n tədbirlər grməlidir.

Maddə 27. Bərpa işləri

1. Podratının fəaliyyəti nəticəsində yararsız vəziyyətə dşən ərazinin bərpası planı hər bir energetika mqaviləsinə daxil edilməlidir. Energetika mqaviləsi bitənədək podratı bərpa işlərini aparmalıdır.

2. Texniki cəhətdən mmkn olduqda podratı mqavilə fəaliyyətində artıq istifadə n lazım olmayan mqavilə ərazisinin bərpasını məqbul olan mddət ərzində aparmalıdır. Energetika mqaviləsində podratı tərəfindən bu hdəliklərin icrası qaydası gstərilə bilər.

3. Podratı ilkin bərpa planını mntəzəm olaraq təzələməli və onu mqavilə fəaliyyətinin inkişafına uyğunlaşdırmalıdır. Energetika mqaviləsinin mddətinin bitməsinə bir il qalanadək və ya mqavilədə gstərilən istənilən vaxtda podratı son bərpa planını təsdiq etməlidir. Bu plan mvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim edilir. Cəlb olunmuş btn tərəfləri dinlədikdən sonra mvafiq icra hakimiyyəti orqanı kemiş podratıdan qalmış qurğuların ətraf mhitə vura biləcək zərərinin qarşısını almaq və ya ilkin bərpa planında məyyən edilmiş nəticələrə nail olmaq n son bərpa işləri planına hansı dəyişikliklərin edilməsinin zəruriliyi barədə qərar qəbul edə bilər.

4. Əgər qanunvericiliyə zidd deyilsə, kemiş podratı yalnız yuxarıda gstərilən bərpa işlərinin aparılmasından sonra z daşınmaz əmlakına dair sərəncam verə bilər.

5. Mvafiq icra hakimiyyəti orqanı podratıdan xsusi hesabda toplanılan ehtiyatların yaradılmasını, yaxud onun bu maddədə gstərilən hdəliklərinin energetika mqaviləsinin qvvədə olduğu mddətdə və bu mddət bitdikdən sonra yerinə yetirilməsi n zəruri olan məbləğə dair m'təbər bankın zəmanətinin təqdim edilməsini tələb edə bilər.

6. Podratı tərəfindən aparıla bilməyən bərpa işlərinin maliyyələşdirilməsi məqsədilə ayrıca fond yaradılmalıdır. Mvafiq icra hakimiyyəti orqanı gstərilən fonda podratının dədiyi haqqın hissəsini və fondun vəsaitlərindən istifadə edilməsinin qaydalarını məyyən edir.

7. Mvafiq icra hakimiyyəti orqanı bərpa işləri zrə daha ətraflı qaydalar qəbul edə bilər.

Maddə 28. Yanacaq ehtiyatı

1. Enerji istehsalıları yanacaq təchizatı sahəsində rəqabət mhitinin yaradılması və enerji istehsalının səmərəliliyinin artırılması məqsədilə yanacaq təchizatı məssisələrini lkə daxilində və xaricində sərbəst semək hququna malikdirlər.

2. Enerji istehsalısının sərbəst şəkildə sediyi yanacaq təchizatısı ilə bağladığı mqaviləyə əsasən alınan yanacaq inhisar obyektləri olan baş enerji nəqletmə sistemləri vasitəsilə maneəsiz, yalnız qanunvericilikdə məyyən edilmiş qaydada təsdiq edilmiş nəqliyyat, gmrk və digər xərclər dənilməklə istehsalıya atdırılır.

3. Enerji təchizatının e'tibarlılığını tə'min etmək məqsədilə energetika məssisələrində yanacaq ehtiyatı yaradılır. Yanacaq ehtiyatının maliyyələşdirilməsi, yaradılması, qorunması, istifadəsi, həcmi və uotu Azərbaycan Respublikasının mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən məyyənləşdirilir.

VI fəsil

Daşınmaz əmlaka daİr hquqlar

Maddə 29. Daşınmaz əmlaka dair hquqların verilməsi

1. Bu Qanun Torpaq Məcəlləsinə və Yerin təki haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanununa mvafiq olaraq energetika sahəsində fəaliyyət gstərmək n podratıya torpaqdan və yerin təkindən istifadə etmək hququ verir.

2. Torpaq sahəsi sahibinin və ya istifadəisinin dvlət və ya qeyri-dvlət məssisəsi olmasından asılı olmayaraq, bu torpaq sahəsinin yerləşdiyi ərazidə (Azərbaycan Respublikasının daxili suları və həminin Xəzər dənizinin (glnn) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan blməsi də daxil olmaqla) enerji materiallarının yataqlarında, yaxud bu torpaq sahəsinin stndə, iində və ya altında podratının qurğularının cari mvcudluğuna dair dvlətə qarşı hər hansı bir iddia vermək səlahiyyəti yoxdur.

Maddə 30. mumi istifadədə olan daşınmaz əmlakdan istifadənin stnly

1. Energetika sahəsində fəaliyyət nvlərinin mumi istifadədə olan əmlaka tə'sirinin məhdudlaşdırılması əməli cəhətdən sərfəli olduqda nc tərəfin xsusi mlkiyyəti hər hansı tə'sirə mə'ruz qalmamalıdır və onun razılığı olmadan istifadə olunmamalıdır. Dvlət və ya bələdiyyələr bu fəaliyyət nvlərinin həyata keirilməsi n ilk nvbədə ona məxsus və mumi istifadədə olan nəqliyyat yollarını, torpaq sahələrini təqdim etməli, yaxud mlkiyyətinin razılığı ilə onun mlkiyyətindən istifadə etdiyinə grə dvlət z torpaqlarını kompensasiya şəklində təklif etməlidir.

2. Baş enerji nəqletmə sistemlərinin, enerji paylayıcı şəbəkələrinin marşrutlarının və yaradılma planlarının məyyən edilməsi n energetika mqaviləsinin təqdim edilməsinə qədər və onun icrası zamanı mvafiq icra hakimiyyəti orqanları ilə razılaşdırılır.

3. Podratının dədiyi haqqın məyyən hissəsinin birbaşa bələdiyyəyə və (və ya) dvlətə dəməsi haqqında energetika mqaviləsində mddəa ola bilər.

Maddə 31. Daşınmaz əmlakdan istifadə zamanı dəyişikliklər və ictimai mənafe

1. Energetika sahəsində fəaliyyət nəticəsində mlkiyyət hququnun və ya daşınmaz əmlakdan istifadənin dəyişməsi və onunla əlaqədar kompensasiyaların dənilməsi aşağıdakıları nəzərə alaraq mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən hazırlanır:

bu qanunun mddəaları;

ətraf mhitin qorunması, təhlkəsizlik və texniki tələblərin yerinə yetirilməsi;

qurğuların və ya baş enerji nəqletmə sistemlərinin yuxarıda gstərilən daşınmaz əmlakda yerləşdirilməsində ayrı-sekiliyə yol verilməməsi.

2. Energetika mqaviləsinin təqdim edilməsi başlayanadək mlkiyyət hququ və ona aid dəyişikliklər dərc edilməli və ictimaiyyətlə məsləhətləşmək n aıq olmalıdır. Onlar dərc edildikdən sonra bir ay mddətində vətəndaşlardan, dvlət orqanlarından və bələdiyyələrdən daxil olmuş əsaslandırılmış dzəlişləri nəzərə alaraq layihə uyğunlaşdırılmalı və onların həyata keirilməlidir.

Maddə 32. Daşınmaz əmlakdan istifadə zamanı kompensasiyalar və onun əvəzi dənilməklə alınması

1. Energetika sahəsində mvcud fəaliyyət zrə torpaqdan istifadə nvlərinə xsusi icazə mvafiq tələblərə uyğun olaraq kompensasiyasız verilir.

2. Energetika sahəsində ictimai maraq doğuran və e'lan edilmiş yeni fəaliyyət nvlərinin və həminin bu qanunun mddəalarına uyğun mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən grlən btn tədbirlərin həyata keirilməsinə aşağıda gstərilən kompensasiya nvlərinin vaxtında dənilməsinə grə mlkiyyətilər, istifadəilər və daşınmaz əmlakla qonşuluqda yerləşənlər tərəfindən imkan verilməlidir:

fəaliyyət qısa bir mddət ərzində və mvafiq daşınmaz əmlakın istifadəsinə ciddi maneələr trətmədən aparıldıqda, onun mlkiyyətisinin, istifadəisinin və ya qonşusunun yalnız belə fəaliyyətin aparılması nəticəsində onun əmlakına vurulmuş maddi zərərə grə kompensasiya almaq hququ vardır;

fəaliyyət uzun bir mddət ərzində aparıldıqda və ya bununla mvafiq daşınmaz əmlakın normal istifadəsinə ciddi maneələr trədildikdə və bunların nəticəsində iqtisadi ətinliklər yarandıqda əkilən xərclərə grə daşınmaz əmlakın mlkiyyətisi, istifadəisi və ya qonşusu əlavə kompensasiya ala bilər. Belə kompensasiyanın şərtləri və məbləği qvvədə olan qanunvericiliyə uyğun qəbul edilmiş qaydalarla məyyən edilir;

gstərilən maneələr ciddi xarakter daşıdıqda və bir ildən ox davam etdikdə daşınmaz əmlakın mlkiyyətisi, istifadəisi və ya qonşusu z mlahizələrinə grə bu maddənin 3-c bəndinin mddəalarının tətbiq edilməsinə stnlk verə bilər.

3. Daşınmaz əmlakın mvcud istifadəsi məcburi dayandırıldıqda və ya enerji qurğularının, baş enerji nəqletmə sistemlərinin, enerji paylayan şəbəkələrin, habelə yeraltı anbarların tikintisi və ya istifadəsi ilə ona ciddi maneələr trədildikdə Azərbaycan respublikasının qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulduğu hallarda və qaydada mvafiq kompensasiyanın dənilməsi ilə gstərilən daşınmaz əmlak onun sahibindən (geri) alına bilər. Daşınmaz əmlakın xsusi mlkiyyətilərinin razılığı ilə belə kompensasiya oxşar təbiəti və dəyəri olan daşınmaz əmlakın təqdim edilməsindən də ibarət ola bilər.

Maddə 33. Bu Qanunun pozulmasına grə məsuliyyət

Bu Qanunun tələblərini pozan hquqi və fiziki şəxslər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq məsuliyyət daşıyırlar.

 

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər ƏLİYEV

Bakı şəhəri, 24 noyabr 1998-ci il

№ 541-IQ

 

Əlavə 1

 

Energetİka materİalları və MƏHSULLARI
(Energetika Xartiyasının Avropa Razılaşmasının EM Əlavəsinə uyğun olaraq)

Nvə energetikası materialları

26.12

Uran və ya torium filizləri və konsentratları.

26.12.10

Uran filizləri və konsentratları.

26.12.20

Torium filizləri və konsentratları.

28.44

Kimyəvi radioaktiv elementlər və radioaktiv izotoplar (blnən və təkrar istehsal olunan kimyəvi elementlər və izotoplar daxil olmaqla) onların birləşmələri; tərkibində bu məhsullar olan qarışıq və qalıqlar.

28.44.10

Təbii uran və onun birləşmələri

28.44.20

Uran-235 ilə zənginləşdirilmiş uran və onun birləşmələri; plutonium və onun birləşmələri.

28.44.30

Uran-235 ilə kasadlaşdırılmış uran və onun birləşmələri; torium və onun birləşmələri.

28.44.40

Radioaktiv elementlər, izotoplar və radioaktiv birləşmələr (28.44.10, 28.44.20 və ya 28.44.30 yarımmvqelərində gstərilənlər istisna olmaqla).

28.44.50

Nvə reaktorlarının istifadə olunmuş (işlənmiş) yanacaq elementləri (TVELI).

28.45.10

Ağır su (deyteri oksidi).

Daş kmr, təbii qaz, neft və neft məhsulları, elektrik enerjisi

27.01

Daş kmr, briketlər, okatışlar və daş kmrdən alınan oxşar bərk yanacaq nvləri.

27.02

Qaqatdan başqa, liqnit, qonur kmr, aqlomerasiya edilmiş və ya aqlomerasiya edilməmiş.

27.03

Aqlomerasiya edilmiş və ya aqlomerasiya edilməmiş torf (torf tullantıları daxil olmaqla).

27.04

Daş kmrdən, liqnitdən və ya torfdan koks və yarımkoks, aqlomerasiya edilmiş və ya aqlomerasiya edilməmiş; retorta edilmiş kmr.

27.05

Daş kmr, su, generator qazı və oxşar qazlar (neft qazlarından və digər karbohidrogen qazlarından başqa).

27.06