Məlliflik hququ və əlaqəli hquqlar haqqında

 

Azərbaycan Respublİkasının Qanunu

 

I blmə

 

mumİ mddəalar

 

Maddə 1. Qanunun məqsədi

 

Bu Qanun Azərbaycan Respublikası ərazisində elm, ədəbiyyat və incəsənət əsərlərinin (məlliflik hququ), habelə ifaların, fonoqramların, efir və ya kabel yayımı təşkilatlarının verilişlərinin (əlaqəli hquqlar) yaradılması və istifadəsi ilə əlaqədar yaranan mnasibətləri tənzimləyir.

Maddə 2. Məlliflik hququ və əlaqəli hquqlar haqqında qanunvericilik

Məlliflik hququ və əlaqəli hquqlar haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasından, Azərbaycan Respublikasının Mlki Məcəlləsindən, bu qanundan, digər mvafiq normativ hquqi aktlardan və Azərbaycan Respublikasının tərəfdar ıxdığı beynəlxalq mqavilələrdən ibarətdir.[1]

Azərbaycan Respublikasının iştirakısı olduğu beynəlxalq mqavilələrdə məyyən edilmiş qaydalar bu Qanunla məyyən edilmiş qaydalardan fərqli olduqda beynəlxalq mqavilənin qaydaları tətbiq edilir.

Ələt azad iqtisadi zonasında məlliflik hququ və əlaqəli hquqlar sahəsində mnasibətlər Ələt azad iqtisadi zonası haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinə uyğun olaraq tənzimlənir.[2]

 

Maddə 3. Qanunun tətbiq sahəsi

Bu Qanunun mddəaları aşağıdakılara şamil edilir:

1) Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olan və ya Azərbaycan Respublikası ərazisində daimi yaşayış yeri olan fiziki şəxsin, yaxud Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi zrə hquqi şəxsin məlliflik hququna və ya əlaqəli hquqlara malik olduğu elm, ədəbiyyat və incəsənət əsərləri, ifalar və fonoqramlar;

2) Azərbaycan Respublikası ərazisində ilk dəfə dərc edilmiş (buraxılmış) elm, ədəbiyyat və incəsənət əsərləri və ya fonoqramlar. Əsər və fonoqram Azərbaycan Respublikasının hdudlarından kənarda ilk dəfə dərc edildikdən (buraxıldıqdan) sonra 30 gn keənədək Azərbaycan Respublikası ərazisində dərc edildikdə Azərbaycan Respublikasında da ilk dəfə dərc edilmiş (buraxılmış) sayılır;

3) Azərbaycan Respublikası ərazisində ilk dəfə edilmiş ifalar, yaxud bu maddənin 2-ci hissəsinin mddəalarına uyğun surətdə qorunan fonoqrama yazılmış ifalar, yaxud fonoqrama yazılmamış, lakin yayım təşkilatının bu maddənin 4-c hissəsinə uyğun surətdə qorunan verilişinə daxil edilmiş ifalar;[3]

4) Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi zrə hquqi şəxs sayılan və verilişlərini Azərbaycan Respublikası ərazisində yerləşən trclərin kməyi ilə həyata keirən yayım təşkilatlarının verilişləri;

5) Azərbaycan Respublikası ərazisində olan memarlıq əsərləri; [4]

6) Azərbaycan Respublikasının iştirak etdiyi beynəlxalq mqavilələrə uyğun olaraq qorunan digər elm, ədəbiyyat və incəsənət əsərləri, ifalar, fonoqramlar və yayım təşkilatlarının verilişləri.

7) Azərbaycan Respublikasının ərazisində Azərbaycan Respublikasının tərəfdar ıxdığı beynəlxalq mqavilələrə uyğun olaraq elə əsərlərə və əlaqəli hquqlar obyektlərinə qorunma tətbiq edilir ki, mənşə lkəsində həmin obyektlər n məyyən edilmiş qorunma mddətləri bitməmiş olsun.

Azərbaycan Respublikasının ərazisində məlliflik hququ və əlaqəli hquqların qvvədə olma mddəti mənşə lkəsində məyyən edilmiş qorunma mddətlərindən ox ola bilməz;

8) bu qanunun mddəaları Azərbaycan Respublikasının tərəfdar ıxdığı beynəlxalq mqavilələrə uyğun olaraq və ya qarşılıqlı prinsiplər əsasında Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları ilə yanaşı, əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə də şamil edilir.[5]

Maddə 4. Əsas anlayışlar

Bu Qanunda istifadə olunan əsas anlayışlar aşağıdakı mənaya malikdir:

məllif əsərin yaradıcısı olan fiziki şəxs,

audiovizual əsər bir-biri ilə əlaqəli olub hərəkət təsəvvr doğuran və mvafiq texniki qurğuların kməyi ilə grmə (eşitmə) qavrayışı n nəzərdə tutulan, təsvirlər silsiləsindən ibarət (səslə mşayiət olunan, yaxud olunmayan) əsər; audiovizual əsərlərə ilkin və sonrakı yazılma sulundan asılı olmayaraq kinematoqrafiya əsərləri və kinematoqrafiya vasitələrinə bənzər vasitələrlə ifadə edilmiş digər əsərlər (tele-, videofilmlər, diafilmlər və s.) aiddir;

məlumat bazası materialların seilməsinə və ya dzmnə grə yaradıcı əməyin məhsulu olan və kompterin (HEM-in) kməyi ilə tapıla və işlənə biləcək şəkildə sistemləşdirilmiş məlumatların (məqalələrin, hesablamaların, faktların və başqa materialların) məcmusu;

surətıxarma əsərin və ya fonoqramın bir və ya daha ox nsxəsinin hər hansı maddi formada, o cmlədən səs və videoyazı şəklində hazırlanması. Əsərlərin və ya fonoqramların elektron (rəqəmli də daxil olmaqla), optik və ya maşınla oxunan digər formada mvəqqəti, yaxud daimi saxlanma n yazılması da surətıxarma sayılır;

yazılma texniki vasitələrin kməyi ilə səslərin və (və ya) təsvirlərin dəfələrlə qavramağa, surətini ıxarmağa, yaxud bildirməyə imkan verən hər hansı maddi formada əks olunması;

audiovizual əsər istehsalısı belə əsərin hazırlanması təşəbbsn və məsuliyyətini zərinə gtrmş fiziki və ya hquqi şəxs. Başqa sbutlar olmadıqda audiovizual əsərdə adı adi qaydada gstərilmiş fiziki və ya hquqi şəxs audiovizual əsərin istehsalısı sayılır;

quruluşu rejissor - audiovizual əsərlərin quruluşusu və teatr, sirk, kukla, estrada, televiziya tamaşası və digər tamaşanın quruluşunu həyata keirən və ya bu cr tamaşalara quruluş verən şəxs;

pirat məhsul - hquq sahibinin razılığı olmadan hazırlanan (istehsal edilən) və yayılan əsər və fonoqram nsxələri;[6]

plagiatılıq - əsərin başqa şəxsin adı altında tam və ya qismən aıqlanması, yəni zgənin elmi, ədəbi, bədii və ya digər nv əsərini z adı ilə nəşr etdirməsi, yaxud zgənin məllifliyini mənimsəmə və ya mənbəyi və məllifi gstərilmədən əsəri və ya onun bir hissəsini krməklə yeni əsərin yaradılması, bu cr əsərlərin yenidən dərc edilməsi, qəzet, jurnal məqalələrinin və yayım təşkilatları n verilişlərin hazırlanması, habelə şərikli məllifliyə məcbur etmə;[7]

fonoqram istehsalısı ifanın və ya digər səslərin ilk dəfə yazılması təşəbbsn və məsuliyyətini zərinə gtrmş fiziki və ya hquqi şəxs. Başqa sbutlar olmadıqda həmin fonoqramda və (və ya) onun qoyulduğu qutuda adı adi qaydada gstərilmiş fiziki və ya hquqi şəxs fonoqram istehsalısı sayılır;

ifaı rol oynayan, oxuyan, qiraət edən, deklamasiya deyən, musiqi aləti alan və ya ədəbiyyat və incəsənət əsərlərini başqa şəkildə (o cmlədən estrada, sirk və ya kukla teatrı nmrələri) ifa edən aktyor, mğənni, musiqii, rəqqas və ya digər şəxs;

kompter (hEM) informasiyanı işləməyə qadir olan elektron və ya ona oxşar qurğu;

kompter proqramı (HEM n proqram) maşınla oxunan formada ifadə edilən və məyyən məqsədə və ya nəticəyə nail olmaq n kompteri hərəkətə gətirən szlər, kodlar, sxemlər və başqa şəkildə təlimatlar məcmusu. Kompter proqramına həminin onun hazırlanması gedişində əldə edilən hazırlıq materialları və onun doğurduğu audiovizual təsvirlər də daxildir;

kollektiv əsər fiziki və ya hquqi şəxsin təşəbbs ilə və rəhbərliyi altında onun z adı ilə nəşr edilmək şərti ilə iki və ya daha ox fiziki şəxsin yaratdığı əsər;[8]

trəmə əsər - tərcmələr, dəyişdirmələr, iqtibaslar, annotasiyalar, referatlar, xlasələr, icmallar, səhnələşdirmələr, aranjemanlar, elm, ədəbiyyat və incəsənət əsərlərinin yenidən işlənməsi;[9]

toplu - materialların seilməsinə və dzlməsinə grə yaradıcılıq fəaliyyətinin nəticəsi kimi mstəqil əsərlərdən ibarət məcmuə. Belə məcmuələr (toplular) ensiklopediya və ya antologiya kimi əsər mənasını ifadə edir;[10]

ənənəvi biliklər - ənənəyə əsaslanan əqli fəaliyyətin nəticəsi olan və nəsildən-nəslə trlərək qorunub saxlanılan elmi, ədəbi, bədii sahələrdə və sənaye sahələrində yeniliklər və yaradıcılıq nəticələri;[11]

əsərin aıqlanması məllifin razılığı ilə əsərin ilk dəfə ktləyə atdırılması məqsədi ilə dərc edilməsi, ktləvi nmayiş etdirilməsi, ktləvi ifa olunması, efirə verilməsi və başqa sullarla edilən hərəkət;

dərc edilmə (istifadəyə buraxılma) əsərin məllifinin və ya fonoqram istehsalısının razılığı ilə əsərin, fonoqramın ktlənin tələbatını dəmək n dvriyyəyə buraxılması, elektron-informasiya sistemləri vasitəsi ilə əsərdən və fonoqramdan istifadəyə imkan yaradılması da dərc edilmə sayılır;

yayım təşkilatının verilişi efir və ya kabel yayımı təşkilatının znn və ya onun vəsaiti hesabına başqa təşkilatın yaratdığı veriliş.

tətbiqi sənət əsəri əllə və ya sənaye sulu ilə yaradılmış və praktik istifadə funksiyaları olan, yaxud praktik istifadə əşyalarına krlən incəsənət əsəri;

fotoqrafiya əsəri fiksajlama texnologiyasından (kimyəvi, elektron və s.) asılı olmayaraq işıq şalanmasının və ya başqa şalanmanın təsvir yaratmağa imkan verən sulla fiksajlanması. Audiovizual əsərlərin ayrıca gtrlmş kadrı fotoqrafiya əsəri sayılmır;

ktləvi ifa əsərlərin, ifaların, fonoqramların, yayım təşkilatlarının verilişlərinin həm canlı ifada, həm də mxtəlif texniki vasitələrin və proseslərin kməyi ilə (efirlə və ya kabellə vermə istisna olmaqla) deklamasiya, oyun, oxu və başqa sulla elə tərzdə təqdim edilməsidir ki, ailə dairəsinə və ya ailənin yaxın tanışları sırasına daxil olmayan şəxslər tərəfindən qavranıla bilsin;[12]

ktləvi nmayiş əsərin, ifanın yayım təşkilatının verilişinin orijinalının və ya bir nsxəsinin bilavasitə, yaxud plyonkanın, slaydın, kadrın, yaxud başqa qurğuların və ya proseslərin kməyi ilə (efirlə və ya kabellə vermə istisna olmaqla) ekranda elə tərzdə nmayiş etdirilməsidir ki, ailə dairəsində və ya ailənin yaxın tanışları sırasına daxil olmayan şəxslər tərəfindən qavranıla bilsin. Audiovizual əsərin ayrı-ayrı təsvirlərinin ardıcıl olmayan nmayişi də onun ktləvi nmayişi sayılır;

pulsuz istifadə əsərin orijinalına və ya nsxəsinə sahiblik hququnun məyyən mddətə əhaliyə pulsuz xidmət gstərən kitabxanalara, arxivlərə və başqa məssisələrə, təşkilatlara verilməsi;

bildiriş - əsərlərin və əlaqəli hquqların obyektlərinin faktiki qavranılmasından asılı olmayaraq, eşitmə və ya grmə qavrayışını mmkn edən nmayişi, ifası, radio və televiziya ilə trlməsi və ya hər hansı digər hərəkət (əsərin, yaxud fonoqramın nsxələrinin yayılması istisna olmaqla); [13]

ktləvi bildiriş (ktləyə atdırma məqsədi ilə bildiriş) - əsərlərin və əlaqəli hquqların obyektlərinin bildiriş kimi efirlə, kabellə trlməsi, həminin bildirişin qavranılmasından asılı olmayaraq, onun əldə edilməsini bu cr mmkn edən hər hansı, o cmlədən interaktiv sulla ktləyə atdırma (əsərin və əlaqəli hquqların obyektlərinin nsxələrinin yayılması istisna olmaqla);[14]

interaktiv ktləvi bildiriş (əsərlərin və əlaqəli hquqların obyektlərinin interaktiv istifadə n ktləyə atdırılması) - əhali nmayəndələrinin z şəxsi seiminə grə istənilən yerdə və istənilən vaxtda əsərlərin və əlaqəli hquqların obyektlərinin əldə etməsini mmkn edən atdırma; [15]

əsəri və əlaqəli hquqların obyektlərini yaymaq - əsərin və ya əlaqəli hquqların obyektlərinin orijinalının və ya nsxələrinin satışı və ya mlkiyyət hququnun başqa cr verilməsi ilə ktləyə atdırılması;

texniki mhafizə vasitələri - əsərə və əlaqəli hquqların obyektlərinə daxilolmanı nəzarətdə saxlamağa imkan verən, hquq sahibinin və ya istehsalının icazə vermədiyi hərəkətlərin qarşısını alan, yaxud məhdudlaşdıran istənilən texniki qurğu və ya onların hissələri;

hquqların idarə edilməsi haqqında informasiya - əsəri, əsərin məllifini və ya digər hquq sahibini eyniləşdirən və ya əsərdən istifadə şərtləri haqqında məlumatları və təqdim olunan belə məlumatları zndə saxlayan hər hansı rəqəmləri və ya kodları bildirir ki, informasiyanın istənilən elementlərindən hər hansı biri əsərin nsxəsinə əlavə edilmiş olur, yaxud bu obyektlərin ktləyə atdırılması məqsədi ilə bildirişi zamanı grnr;[16]

reproqrafik surətıxarma (reprosurətıxarma) əsərin (yazılı və başqa qrafik əsərin) orijinalının və ya nsxəsinin fotosurətıxarma yolu ilə və ya nəşretmə istisna olmaqla, digər texniki vasitələrin kməyi ilə hər hansı ldə (bydlmş, yaxud kiildilmiş) faksimilesinin ıxarılması;

kirayə - əsərin, fonoqramın və ya bu qanunla qorunan obyektlərin orijinalının və ya nsxələrinin birbaşa və ya dolayısı yolla gəlir gtrmək məqsədi ilə məyyən mddətə mvəqqəti istifadəyə verilməsi;[17]

şərikli əsər bu maddədə nəzərdə tutulan kollektiv əsərlər istisna olmaqla iki və ya daha ox məllifin yaratdığı əsər;

efirlə ktləvi bildiriş əsərlərin, ifaların, fonoqramların, yayım təşkilatının verilişlərinin radio və televiziya vasitəsi ilə (kabel televiziyası istisna olmaqla), o cmlədən peyklərin kməyi ilə ktləyə atdırılması. Əsərlərin, ifaların, fonoqramların, yayım təşkilatının verilişlərinin peyk vasitəsi ilə efirlə ktləvi bildirişi dedikdə, yerdə yerləşən stansiyadan gndərilən siqnallar vasitəsi ilə ktlənin faktik qəbul etməsindən asılı olmayaraq, əsərlərin, ifaların, fonoqramların, yayım təşkilatının verilişlərinin ktləyə atdırılması başa dşlr. Kodlaşdırılmış siqnalların bildirişi, əgər kodun aılması vasitələri yayım təşkilatı tərəfindən və ya onun razılığı ilə əhaliyə təqdim olunarsa, efirlə ktləvi bildiriş sayılır;[18]

kabellə ktləvi bildiriş əsərlərin, ifaların, fonoqramların, yayım təşkilatının verilişlərini kabel, naqil, optik tel və digər oxşar vasitələrlə ktləyə atdırılması; [19]

fonoqram ifaların və ya digər səslərin mstəsna olaraq səsli yazılması;

əsər nsxəsi əsərin hər hansı maddi formada hazırlanmış surəti;

fonoqram nsxəsi fonoqramda yazılmış səslərin hamısının və ya bir hissəsinin bilavasitə və ya dolayısı ilə hər hansı maddi daşıyıcıya krlmş surəti;

retranslyasiya yayım təşkilatının verilişinin başqa yayım təşkilatı tərəfindən eyni vaxtda efirlə (kabellə) verilməsi.

 

II blmə

Məllİflİk hququ

I fəsil

Məllİflİk hququnun obyektlərİ

Maddə 5. Məlliflik hququnun obyekti

1. Məlliflik hququ təyinatından, dəyərindən və məzmunundan, habelə ifadə formasından və sulundan asılı olmayaraq yaradıcılıq fəaliyyətinin nəticəsi olan həm aıqlanmış, həm də aıqlanmamış, obyektiv formada mvcud olan elm, ədəbiyyat və incəsənət əsərlərinə şamil edilir.

Məlliflik hququnun yaranması və həyata keirilməsi n əsərin qeydiyyata alınması, yaxud hər hansı başqa sullarla rəsmiləşdirilməsi tələb olunmur.[20]

2. Məlliflik hququnun şamil edildiyi həm aıqlanmış, həm də aıqlanmamış əsərlər aşağıdakı obyektiv formalarda mvcud ola bilər:

yazılı (əlyazması, makina yazısı, not yazısı və s.);

şifahi (ktləvi ıxış, ktləvi ifa və s.);

səs, yaxud videoyazılma (mexaniki, maqnit, rəqəmli, optik və s.);

təsviri (rəsm, eskiz, şəkil, plan, cizgi, kino-, tele-, video-, yaxud fotokadr və s.);

həcmli fəzavi (heykəl, model, maket, tikili və s.);

digər formalar. Əsərin hissələri (adı, personajı və s.) bu maddənin 1-ci hissəsində gstərilən əlamətlərə malik olduğu və mstəqil istifadə oluna bildiyi halda məlliflik hququnun obyekti sayılır.[21]

3. Məlliflik hququ ilə qorunma z-zlyndə ideyalara, proseslərə, işləmə metodlarına və ya riyazi konsepsiyalara deyil, ifadə formasına şamil edilir.[22]

4. Əsərə məlliflik hququ onun ifadə edildiyi maddi obyektə olan mlkiyyət hququ ilə bağlı deyil.

Maddi obyektə mlkiyyət hququnun və ya maddi obyektə sahiblik hququnun verilməsi qanunda xsusi gstərilən hallardan başqa z-zlyndə bu obyektə ifadə edilmiş əsərə məlliflik hququnun verilməsinə səbəb olmur.

Maddə 6. Məlliflik hququnun obyekti olan əsərlər

1. Məlliflik hququnun obyektləri aşağıdakılardır:

ədəbi əsərlər (kitablar, broşralar, məqalələr, mhazirələr və ıxışlar, kompter proqramları və s.);[23]

dram, musiqili-dram və başqa səhnə əsərləri;

xoreoqrafiya əsərləri və pantomimalar;

mətnli və ya mətnsiz musiqi əsərləri;

audiovizual əsərlər (kino-, tele-, və videofilmlər, slaydfilmlər, diafilmlər və başqa kino və teleəsərlər);

heykəltəraşlıq, rəngkarlıq, qrafika, dizayn, litoqrafiya əsərləri, qrafik hekayələr, komikslər və digər təsviri sənət əsərləri;

dekorativ tətbiqi və səhnə tərtibatı sənəti əsərləri, əl ilə toxunan xalalar; [24]

memarlıq, şəhərsalma və bağ-park sənəti əsərləri; [25]

fotoqrafiya əsərləri və ona oxşar sulla yaradılmış əsərlər;

coğrafiyaya, topoqrafiyaya və digər elmlərə aid olan xəritələr, planlar, eskizlər, illstrasiyalar və plastik əsərlər;

trəmə əsərlər (tərcmələr, dəyişdirmələr, iqtibaslar, annotasiyalar, referatlar, xlasələr, icmallar, səhnələşdirmələr, aranjemanlar, elm, ədəbiyyat və incəsənət əsərlərinin yenidən işlənməsi);

toplular (ensiklopediyalar, antologiyalar, məlumat bazaları və materialın seilməsinə və ya dzlməsinə grə yaradıcılıq fəaliyyətinin nəticəsi olan digər məcmuələr);[26]

Trəmə əsərlərə və toplulara məlliflik hququ onların əsaslandığı və ya onlara daxil edilən əsərlərin məlliflik hququ obyektləri olmasından asılı olmayaraq qorunur.

teleradio verilişlərinin proqramları, kataloqlar, bukletlər, fotoalbomlar, mndəricatlar, multimedia məhsulları (əsərləri) və digər əsərlər.[27]

2. Kompter proqramları ədəbi əsərlər kimi qorunur. Kompter proqramlarının qorunması ilkin mətn və obyekt kodu da daxil olmaqla istənilən dildə və formada ifadə edilən proqramların btn nvlərinə, o cmlədən əməliyyat sistemlərinə şamil edilir.[28]

3. Reklam bu Qanunda nəzərdə tutulan şərtlər hdudunda məlliflik hququnun obyektidir.[29]

Maddə 7. Məlliflik hququ ilə qorunmayan obyektlər [30]

Aşağıdakılar məlliflik hququnun obyektləri deyildir:

a) rəsmi sənədlər (qanunlar, məhkəmə qərarları, qanunvericilik, inzibati və məhkəmə xarakterli digər mətnlər), həminin onların rəsmi tərcmələri;

b) dvlət rəmzləri və nişanları (bayraqlar, gerblər, himnlər, ordenlər, pul nişanları, digər dvlət rəmzləri və nişanları);

v) xalq yaradıcılığı (folklor) nmunələri;

q) gnn yenilikləri, mxtəlif hadisə və faktlar barədə informasiya xarakterli məlumatlar.[31]

Maddə 8. Məlliflik hququnun yaranması. Məlliflik prezumpsiyası

1. Əsəri yaradan şəxs onun məllifi sayılır. Əsərə məlliflik, digər sbutlar yoxdursa, adı altında aıqlanmış şəxsə məxsusdur.

2. Mstəsna məlliflik hququnun sahibinin əsərə z hquqlarını bildirməsi n əsərin hər hansı nsxəsində gstərilən və nsrdən ibarət olan məlliflik hququnu qoruma nişanından istifadə etmək hququ vardır:

dairəyə alınmış S latın hərfi ;

mstəsna məlliflik hquqlarının sahibinin adı (fiziki və hquqi şəxslər);

əsərin ilk dəfə dərc edildiyi il.

3. Əsərin anonim və ya təxəllslə dərc edildiyi hallarda (məllifin təxəllsnn onun şəxsiyyətini şbhə altında qoymadığı hallar istisna olmaqla) əsərdə adı gstərilən naşir, digər sbutlar olmadıqda, bu Qanuna uyğun olaraq məllifin nmayəndəsi sayılır və bu simada məllifin hquqlarını qorumaq və həyata keirmək səlahiyyətinə malikdir. Bu mddəa məllifin z şəxsiyyətini aıqladığı və məllifliyini bəyan etdiyi ana qədər qvvədə qalır.

4. Ktləyə atdırılmış və ya atdırılmamış əsərə mstəsna məlliflik hquqlarının sahibləri onu məlliflik hququnun qvvədə olduğu mddətdə mvafiq icra hakimiyyəti orqanının yaratdığı qurumda qeydiyyatdan keirə bilərlər. [32]

5. Əsəri qeydiyyatdan keirən hquq sahibinə nmunəsi mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilmiş şəhadətnamə verilir. Bu şəhadətnamə məlliflik prezumpsiyası kimi ıxış etmir. Mbahisə yaranan hallarda, digər sbutlar olmadıqda, qeydiyyat haqqında şəhadətnamə məhkəmə tərəfindən məlliflik prezumpsiyası kimi tanınır.[33]

Maddə 9. Şərikli əsərlərə məlliflik hququ (şərikli məlliflik)

İki və ya daha ox şəxsin birgə əməyi ilə yaradılan əsərə məlliflik hququ (şərikli məlliflik) həmin əsərin, ayrılmaz, btv və ya mstəqil əhəmiyyətə malik olan ayrı-ayrı hissələrdən ibarət olmasından asılı olmayaraq birlikdə şərik məlliflərə məxsusdur.

Şərikli əsərlərdən istifadə hququ btvlkdə onu birgə yaratmış məlliflərə məxsusdur.

Şərikli əsərin məlliflərindən he birinin əsaslı dəlilləri olmadan digərinə həmin əsərdən istifadəni qadağan etməyə ixtiyarı yoxdur.

Şərikli əsərin mstəqil əhəmiyyətli hissəsi həmin əsərin digər hissələrindən ayrılıqda istifadə oluna bilərsə, mstəqil əsər kimi qəbul edilir.

Aralarındakı mqavilədə başqa hal nəzərdə tutulmadıqda, şərikli əsərin məlliflərindən hər birinin znn mstəqil əhəmiyyət daşıyan hissəsindən z istəyinə uyğun şəkildə istifadə etmək ixtiyarı vardır.

Şərik məlliflər arasındakı mnasibətlər onların razılığı ilə məyyən edilir.

Şərikli əsər məlliflərinin hər birinin ayrılıqda həmin əsəri mvafiq icra hakimiyyəti orqanının yaratdığı qurumda qeydiyyatdan keirmək və əsərin qeydiyyatı haqqında şəhadətnamə almaq, habelə z hquqlarının mdafiəsi ilə əlaqədar, o cmlədən əsərin hissələri ayrılmaz olduqda da mstəqil tədbirlər grmək hququ vardır.[34]

Maddə 10. Tərtib olunmuş (tərtibatılıq) və kollektiv əsərlərə məlliflik hququ

1. Topluların və tərtib edilmiş digər əsərlərin məllifi (tərtibatı) yaradıcılıq əməyinin nəticəsi olan, materialların seilməsi və ya dzm şəklində olan əsərlərə məlliflik hququna malikdir.

Tərtibatı topluya daxil edilmiş hər bir əsərin məllifinin hquqlarına riayət etməklə həmin topluya məllif hququna malikdir. Toplulara daxil edilmiş əsərlərin məllifləri, məllif mqaviləsində başqa hallar nəzərdə tutulmadıqda, z əsərlərindən istədikləri qaydada istifadə edə bilərlər.

Tərtibatının məlliflik hququ digər şəxslərin həmin materialları mstəqil surətdə semə və dzmə yolu ilə yeni toplu yaratmasına mane olmur.

2. Ensiklopediyaları, ensiklopedik lğətləri, dvri və davamı olan elmi əsərlərin toplularını, qəzetləri, jurnalları və başqa dvri nəşrləri buraxan fiziki və hquqi şəxslər belə nəşrlərdən btvlkdə istifadə etmək n mstəsna hquqa malikdirlər.[35]

Naşirin belə nəşrlərdən hər hansı şəkildə təkrar istifadə olunarkən z adını (təşkilatın adını) gstərmək, yaxud gstərilməsini tələb etmək ixtiyarı vardır.

Kollektiv əsərə daxil edilmiş əsərlərin məllifləri məllif mqaviləsində başqa hal nəzərdə tutulmadıqda, btvlkdə kollektiv əsərdən asılı olmayaraq z əsərlərindən istifadəyə mstəsna hququ saxlayırlar.

Maddə 11. Trəmə əsərlərə məlliflik hququ

Tərcməinin və digər trəmə əsər məlliflərinin etdikləri tərcməyə, dəyişməyə, aranjemana və digər yenidən işlənmələrə məlliflik hququ tanınır.

Tərcmə edilən, dəyişilən, aranjeman edilən, yaxud başqa cr yenidən işlənən əsərlərin məlliflərinin hquqları saxlanılmaqla, tərcməi və digər trəmə əsər məllifi z yaratdığı əsərə məlliflik hququndan istifadə edir.

Tərcməilərin və digər trəmə əsər məlliflərinin məlliflik hququ həmin əsərlərin başqa şəxslər tərəfindən tərcməsinə və yenidən işlənməsinə mane olmur.

Maddə 12. Audiovizual əsərlərə məlliflik hququ

1. Audiovizual əsərin məllifləri (şərikli məllifləri) aşağıdakılardır:

quruluşu rejissor;

ssenari məllifi;

quruluşu rəssam;

quruluşu operator;

xsusi olaraq audiovizual əsər n yaradılmış musiqili əsərin (mətnli, yaxud mətnsiz) məllifi (bəstəkar).

Audiovizual əsərin ssenarisinin hazırlanmasında istifadə olunmuş, yaxud audiovizual əsər zərində iş prosesində yaradılmış və ya audiovizual əsərin tərkibinə hissə kimi daxil edilmiş əsərin məllifi z hissəsinə mnasibətdə audiovizual əsərin məllifi sayılır.[36]

z əsərinin audiovizual əsərin tərkibinə daxil edilməsinə razılıq vermiş əsər məlliflərinin audiovizual əsərin istifadəsini qadağan etmək və ya hər hansı şəkildə məhdudlaşdırmaq hququ yoxdur.[37]

2. Audiovizual əsərin yaradılmasına dair məlliflərlə filmin istehsalısı (prodseri) arasında bağlanmış məllif mqaviləsində başqa hal nəzərdə tutulmadıqda, məlliflər tərəfindən bu mqaviləyə əsasən audiovizual əsərin istehsalısına (prodserinə) həmin əsərin surətinin ıxarılması, yayılması, ktləvi ifası, ktləvi nmayişi, kabel televiziyası ilə ktləvi bildirişi, efirə verilməsi və ya hər hansı başqa şəkildə ktləvi bildirişi, həminin mətnin subtitrləşdirilməsi və dublyaj edilməsi n mstəsna hquqlar verilmiş olur. Gstərilən hquqlar audiovizual əsərə məlliflik hququnun qvvədə olduğu mddətdə qvvədə qalır.[38]

Audiovizual əsər istehsalının həmin əsərdən hər hansı şəkildə istifadə olunarkən znn və ya təşkilatın adını gstərmək, yaxud gstərilməsini tələb etmək hququ vardır.

3. Xsusi olaraq audiovizual əsər n yaradılmış musiqili əsərin (mətnli, yaxud mətnsiz) məllifi audiovizual əsərin ktləvi ifası zamanı z musiqili əsərinin ktləvi ifasına grə məllif qonorarı almaq hququnu saxlayır.[39]

4. Audiovizual əsərin məlliflərinin audiovizual əsərin orijinalının və ya nsxələrinin kommersiya məqsədi ilə kirayəyə verilməsinə və ya digər sullarla istifadə edilməsinə grə qonorar almaq hququ vardır. Həmin qonorar bu əsərə hquq sahibi və ya əmlak hquqlarını kollektiv əsasda idarə edən təşkilatlarla istifadəi arasında bağlanmış mqavilədə nəzərdə tutulan şərtlərə uyğun olaraq dənilir.[40]

Maddə 13. Xidməti vəzifəsini, yaxud işəgtrənin xidməti tapşırığını yerinə yetirmək qaydasında yaradılmış əsərə məlliflik hququ

1. Xidməti vəzifəsini, yaxud işəgtrənin xidməti tapşırığını yerinə yetirmək qaydasında yaradılmış əsərə (xidməti əsər) məlliflik hququ xidməti əsərin məllifinə məxsusdur.

2. Xidməti əsərdən istifadəyə mstəsna hquq, aralarındakı mqavilədə başqa hal nəzərdə tutulmazsa, məllifin əmək mnasibətlərində olduğu şəxsə (işəgtrənə) məxsusdur.

Xidməti əsərdən hər hansı formada istifadə olunarkən (xidməti əsərin təkrar nəşri, başqa dilə tərcməsi, yenidən işlənməsi və s.), xidməti əsər məllifinin qonorar almaq hququ vardır. Xidməti əsərdən istifadənin hər nvnə grə məllif qonorarının həcmi və dənilməsi qaydaları işəgtrənlə məllif arasındakı mqavilə ilə məyyənləşdirilir.[41]

3. Xidməti əsər işəgtrən (xidməti əsərin sifarişisi) tərəfindən he bir əsas olmadan 3 il mddətində istifadə olunmazsa, əsərdən istifadəyə mstəsna hquqlar məllifə keir. Bu mddət tərəflər arasında razılaşma yolu ilə azaldıla bilər.

4. İşəgtrənin xidməti əsərdən hər hansı şəkildə istifadə olunarkən z adını gstərmək, yaxud gstərilməsini tələb etmək ixtiyarı vardır.

5. Bu maddənin mddəaları xidməti vəzifəsini və ya işəgtrənin xidməti tapşırığını yerinə yetirmək qaydasında yaradılmış kollektiv əsərlərə (bu Qanunun 10-cu maddəsi) şamil edilmir.[42]

II fəsil

Məllİflİk hquqları

Maddə 14. Şəxsi (qeyri-əmlak) hquqlar

1. Əsərin məllifinin aşağıdakı şəxsi (qeyri-əmlak) hquqları vardır:

a) əsərin məllifi kimi tanınmaq hququ (məlliflik hququ);

b) əsərdən z adı ilə, təxəllslə, yaxud adsız (anonim) istifadə etmək və ya bu cr istifadəyə icazə vermək hququ (ad hququ);

v) əsərinin mənasının dəyişilməsinə, təhrif olunmasına və ya hər hansı digər formada yenidən işlənməsinə, həminin məllifin şərəf və ləyaqətinə xələl gətirən hər hansı başqa hərəkətlərə qarşı ıxmaq hququ (şhrətinə hrmət edilməsi hququ);[43]

q) istifadədən gtrmək də daxil olmaqla, əsərinin istənilən formada aıqlamaq və ya aıqlanmasına icazə vermək hququ (aıqlama hququ);

2. Şəxsi hquqlar blnməz və zgəninkiləşdirilməz olub əmlak hquqlarından asılı olmayaraq, məllifə məxsusdur və əmlak hququnun başqasına verildiyi hallarda da məllifdə qalır.

3. Məllif, istifadəiyə dəyən zərəri və qazanacağı gəliri dəmək şərti ilə, əsərin aıqlanması haqqında əvvəllər qəbul edilmiş qərardan imtina edə bilər (imtina hququ). Əgər əsər aıqlanmışdırsa, məllif imtina barədə aıq ıxış etməlidir. Belə halda məllifin həmin ana qədər hazırlanmış əsər nsxələrini z vəsaiti hesabına almaq ixtiyarı vardır.

Xidməti və audiovizual əsərlərə mnasibətdə bu hissənin birinci bəndinin mddəaları tətbiq olunmur.[44]

Maddə 15. Əmlak (iqtisadi) hquqları

1. Məllifin və ya əsərə məlliflik hququnun digər sahibinin bu Qanunda nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, əsərdən hər hansı formada və sulla istifadə etməyə mstəsna hququ vardır.

2. Əsərdən istifadəyə mstəsna hquqlar aşağıdakıları həyata keirməyi, həyata keirilməsinə icazə verməyi, yaxud qadağa qoymağı bildirir:[45]

əsərin birbaşa və ya dolayısı yolla surətini ıxarmaq (surətıxarma hququ);[46]

əsərin orijinalını və ya nsxələrini satış, yaxud mlkiyyət hququnun başqa cr verilməsi yolu ilə yaymaq (yaymaq hququ);[47]

əsərin orijinalını və ya nsxələrini kirayəyə vermək (kirayə hququ);[48]

əsərin nsxələrini (o cmlədən məllifin, yaxud əsərə mstəsna məlliflik hquqlarının sahibinin razılığı əsasında istehsal edilmiş nsxələri) yaymaq məqsədi ilə idxal etmək (idxal hququ);

əsəri ktləvi nmayiş etdirmək (ktləvi nmayiş hququ);

əsəri ktləvi ifa etmək (ktləvi ifa hququ);

ktləyə atdırılması məqsədi ilə əsərin ktləvi bildirişi (verilişin efirlə və ya kabellə ktləvi bildirişi daxil olmaqla) (ktləvi bildiriş hququ);

əsərin ktləyə atdırılması n onun ilk və ya sonrakı bildirişləri də daxil olmaqla efirlə ktləvi bildirişi (efirlə ktləvi bildiriş hququ); [49]

ktləyə atdırmaq n ilk və sonrakı bildirişlər də daxil olmaqla əsərin kabellə (kabel, naqil və ya digər oxşar vasitələrlə) bildirişi (ktləyə atdırmaq n kabellə ktləvi bildiriş hququ);

əsəri tərcmə etmək (tərcmə hququ); [50]

əsəri interaktiv istifadə n ktləyə atdırma (interaktiv ktləvi bildiriş hququ);[51]

dəyişdirmək, aranjeman etmək, yaxud başqa formada yenidən işləmək (yenidən işləmək hququ).

memarlıq, şəhərsalma və bağ-park layihələrindən istifadə zrə mstəsna hquqlara həm də belə layihələrdən praktik istifadə etmə halları daxildir. Qəbul edilmiş arxitektura layihəsinin məllifinin, mqavilədə başqa hal nəzərdə tutulmadıqda, sifarişidən z layihəsinin tikinti n sənədlərinin hazırlanmasında və binanın tikintisində (tikilidə) iştirakını tələb etmək hququ vardır. [52]

Məllifin znn qonorardan imtina etdiyi hal və bu qanunla məyyən edilmiş məhdudiyyətlər istisna olmaqla əsərdən istifadəyə grə məllif qonorarı dənilməlidir.[53]

3. Əsərin qanuni dərc edilmiş nsxələri satılma yolu ilə mlki dvriyyə buraxılmışdırsa, sonradan həmin nsxələrin məllifin razılığı olmadan və məllif qonorarı dənilmədən (bu qanunun 16-cı maddəsində gstərilən hal istisna olmaqla) yayılmasına yol verilir.[54]

Bununla birlikdə, əsərin orijinalının və ya nsxələrinin bu nsxələrə mlkiyyət hququndan asılı olmayaraq kirayəyə verilməklə yayılması hququ məllifdə və məlliflik hququnun digər sahibində qalır.

4. Məllifin əsərdən istifadənin hər nvnə grə məllif qonorarı almaq hququ vardır (qonorar almaq hququ). Bu qonorarın həcmi və hesablanması qaydası məlliflərlə (hquq sahibləri ilə) istifadəilər arasında bağlanmış məllif mqaviləsi və ya məlliflərin verdikləri səlahiyyətlər həcmində əmlak hquqlarını kollektiv əsasda idarə edən təşkilatlarla istifadəilər arasında bağlanmış mqavilələrlə məyyən edilir.

5. Bu maddənin 2-ci hissəsində nəzərdə tutulan əmlak hquqları n məhdudiyyətlər bu qanunun 17-24-c maddələri ilə o şərtlə məyyən edilir ki, belə məhdudiyyətlər əsərdən normal istifadəyə zərər vurmasın və məllifin və məlliflik hququnun digər sahibinin qanuni maraqlarını əsassız olaraq məhdudlaşdırmasın.[55]

Maddə 16. İncəsənət əsərləri ilə təmasda olmaq hququ. İzləmə hququ[56]

1. Təsviri sənət əsərinin məllifinin, habelə yazıının və ya bəstəkarın mlkiyyətidən və ya digər hquq sahibindən z əsərinin və ya əlyazmalarının surətini ıxarmaq ixtiyarının həyata keirilməsinə imkan verilməsini tələb etmək hququ vardır (təmasda olmaq hququ). Bununla belə, mlkiyyətidən əsərin məllifə atdırılmasını tələb etmək olmaz.[57]

2. Bu maddənin 1-ci hissəsində gstərilən əsərlərə mlkiyyət hququnun məllifdən başqa şəxsə keməsi əsərin birinci satışı kimi qəbul edilir (əvəzi dənilməklə və ya dənilməməklə).[58]

Təsviri sənət əsərlərinin orijinallarının və ya yazıı və bəstəkarın əlyazmalarının mlkiyyət hququnun birinci dəfə başqa şəxsə keməsindən sonra hər dəfə onların orijinallarının aıq (hərrac, təsviri sənət əsərləri qalereyası, bədii salon, mağaza vasitəsi ilə və s.) satışı zamanı məllifin və ya onun vərəsələrinin, əgər sonrakı satış qiyməti əvvəlki satış qiymətindən 20% ox olarsa, satış qiymətinin 5%-ni almaq hququ (izləmə hququ) vardır.[59]

Gstərilən hquq məllifin sağlığında ayrılmazdır və ancaq qanun zrə və ya vəsiyyətnamə ilə məlliflik hququnun qvvədə olduğu mddətdə məllifin vərəsələrinə keir.

Maddə 17. Əsərlərdən və fonoqramlardan şəxsi məqsədlər n istifadə

1. Məllifin və ya məlliflik hquqlarının digər sahibinin razılığı olmadan və məllif qonorarı dəmədən fiziki şəxsin qanuni dərc edilmiş əsərdən, bu maddənin 3-c hissəsində nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, gəlir gtrmədən ancaq şəxsi məqsədlər n bir nsxə hazırlanmasına yol verilir.[60]

2. Bu maddənin 1-ci hissəsinin mddəaları aşağıdakı hallarda tətbiq olunmur:

memarlıq əsərinin bina və ona oxşar tikili formasında surətinin ıxarılması; [61]

məlumat bazalarının və ya onların əsas hissələrinin surətinin ıxılması;

bu Qanunun 24-c maddəsində nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, kompter proqramlarının surətinin ıxarılması;

kitabların (btvlkdə), not mətnlərinin və təsviri sənət əsərlərinin orijinallarının reprosurətinin ıxarılması (reprosurətıxarma).[62]

interaktiv bildiriş vasitəsi ilə ktləyə atdırılmış əsərin icazəsiz surətinin ıxarılması;

interaktiv bildiriş vasitəsi ilə ktləyə atdırılmış əsərdən normal istifadəyə zərər vuran və ya məllifin maraqlarını əsassız olaraq məhdudlaşdıran hər hansı surətıxarma.[63]

3. Şəxsi məqsədlər n audiovizual əsərin və fonoqramın gəlir gtrmədən surəti ıxarılarkən audiovizual əsərə mnasibətdə məlliflərin, ifaıların və audiovizual əsər istehsalılarının, fonoqrama mnasibətdə isə ifaıların və fonoqram istehsalılarının qonorar almaq hququ vardır. Gstərilən qonorar istehsalı, yaxud surətıxarma n istifadə olunan avadanlığın (audio və videomaqnitafonlar, başqa avadanlıqlar) və maddi daşıyıcıların (səs (və ya) videolent və kasetlər, lazer diskləri və digər maddi daşıyıcılar) idxalısı tərəfindən dənilir.

Bu maddədə gstərilən qonorarın minimum məbləği, blşdrlməsi və dənilməsi qaydaları mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən məyyən edilir.[64]

4. Bu maddənin 3-c hissəsində gstərilən qonorarın yığılması və blşdrlməsi məllif, ifaı və fonoqram istehsalılarının əmlak hquqlarını kollektiv əsasda idarə edən təşkilat tərəfindən onların arasında bağlanmış mqaviləyə uyğun olaraq həyata keirilir (bu Qanunun 42-ci maddəsi). Gstərilən mqavilədə başqa hal nəzərdə tutulmadıqda, qonorar aşağıdakı qaydada blşdrlr: 40% məlliflərə, 30% ifaılara, 30% fonoqram istehsalılarına.

Qonorarın məbləği və dənilməsi şərtləri, bir tərəfdən gstərilən istehsalı və ya idxal edən, digər tərəfdən məllif, ifaı və audiovizual əsər və fonoqram istehsalıları, yaxud onların əmlak hquqlarını kollektiv əsasda idarə edən təşkilatlar arasında bağlanmış mqavilə ilə, tərəflərin razılıq əldə edə bilmədikləri hallarda isə mvafiq icra hakimiyyəti orqanının yaratdığı qurum tərəfindən məyyən edilir.[65]

Bu maddənin 1-ci hissəsində gstərilən qaydada şəxsi məqsədlər n əsərin surətinin ıxarılmasına grə qonorarın blşdrlməsi məlliflər və ya məlliflik hquqlarının digər sahibləri, ifaılar və fonoqram istehsalıları arasında adi qaydada həyata keirilir.

5. Bu maddənin 3-c hissəsində gstərilən avadanlıq və maddi daşıyıcılar ixrac edildikdə və ev şəraitində istifadə n nəzərdə tutulmayan professional avadanlıq olduqda onlara grə qonorar dənilmir.

Gstərilən avadanlığı və materialları fiziki şəxslər ancaq şəxsi məqsədlər n idxal edərkən də qonorar dənilmir.

Maddə 18. Kitabxanalar, arxivlər və təhsil məssisələri tərəfindən əsərlərin reprosurətinin ıxarılması

1. Məllifin və ya məlliflik hququnun digər sahibinin razılığı olmadan və məllif qonorarı verilmədən, lakin istifadə olunan əsərin məllifinin adını, gtrlmə mənbəyini mtləq gstərməklə və gəlir əldə etmək məqsədi olmadan, əsərin məyyən məqsəd n lazım olan həcmdə reprosurətinin ıxarılmasına yol verilir:

a) itirilmiş, məhv edilmiş və ya istifadəyə yaramayan nsxələrin dəyişdirilməsi məqsədi ilə qanuni əsasda ap edilmiş əsərlərin reprosurətinin ıxarılması n kitabxana və arxivlərə; başqa kitabxana və arxivlərin fondlarından itirilmiş, məhv edilmiş və ya istifadəyə yaramayan nsxələrin dəyişdirilməsi n əsərlərin nsxələrinin verilməsinə, əgər adi şəraitdə belə nsxələrin alınması başqa yolla mmkn deyilsə;

b) qanuni əsasda ap edilmiş ayrıca məqalə və başqa kiik həcmli əsərlərin və ya əsərin qısa parasının, ya da yazılı əsərlərin (kompter proqramları istisna olmaqla) qısa hissələrinin tədris, elmi və ya şəxsi məqsədlər n fiziki şəxslərin sorğusu zrə kitabxanalar tərəfindən vahid nsxədə reprosurətinin ıxarılmasına;

v) mumtəhsil məssisələrində məşğələlər n qanuni əsasda ap edilmiş ayrı-ayrı məqalələrin və digər kiik həcmli əsərlərin və ya yazılı əsərlərdən qısa paraların (kompter proqramları istisna olmaqla) surətinin ıxarılmasına.

2. Bu maddənin birinci bəndinin a və b yarımbəndlərində nəzərdə tutulmuş reprosurətıxarmaya əmlak hquqlarını kollektiv əsasda idarə edən təşkilatın verdiyi lisenziyanın olmadığı hallarda yol verilir. [66]

Maddə 19. Əsərlərdən informasiya, elmi, tədris və digər məqsədlər n istifadə

Məllifin və ya məlliflik hquqlarının digər sahibinin razılığı olmadan və məllif qonorarı verilmədən, lakin istifadə olunan əsərin məllifinin adını və gtrlmə mənbəyini mtləq gstərməklə aşağıdakı hallara yol verilir:

1) elmi, tədqiqat, polemika, tənqidi və informasiya məqsədi ilə qanuni dərc edilmiş əsərdən, həminin qəzet və jurnallardan, sitatın məqsədinə mvafiq həcmdə ap icmalı formasında qısa paraların orijinalda və ya tərcmədə sitat kimi verilməsinə;

2) qanuni dərc edilmiş əsərlərdən qısa paraları məyyən məqsəd n lazım olan həcmdə tədris xarakterli nəşrlərdə, radio və televerilişlərdə, səs və vidioyazılmalarda istifadə etməyə;

3) məllif və ya məlliflik hquqlarının digər sahibinin qadağan etdiyi hallar istisna olmaqla, qanuni əsasda dərc edilmiş cari iqtisadi, siyasi, sosial və dini məsələlər zrə məqalələrin, yaxud efirlə verilmiş eyni xarakterli əsərlərin qəzetlərdə, jurnallarda digər dvri nəşrlərdə ap edilməsinə və ya ktləvi bildirişinə;

4) fotoqrafiya, kinematoqrafiya, efir və ya kabel televiziyası vasitələri ilə cari hadisələr haqqında icmalda hadisələrin gedişində grlənlərin və eşidilənlərin informasiya məqsədi n lazım olan həcmdə surətinin ıxarılmasına və ya ktləvi bildirişinə; bununla birlikdə, məllifin belə əsərləri toplularda dərc etdirmək hququ saxlanılır;

5) aıq siyasi nitqlərin, mlahizələrin, mraciətlərin, təbliğat xarakterli fikirlərin və məhkəmənin gedişində sylənən nitqlər də daxil olmaqla digər oxşar əsərlərin qəzetlərdə, jurnallarda və digər dvri nəşrlərdə ap edilməsinə və ya ktləvi bildirişinə; bununla birlikdə, məllifin belə əsərləri toplularda dərc etdirmək hququ saxlanır;

6) qanuni dərc edilmiş əsərlərin gəlir gtrmədən qabarıq-nqtəli şriftlə və ya digər xsusi sullarla korlar n surətinin ıxarılmasına (xsusi olaraq belə sullarla dərc etmək məqsədi ilə yaradılmış əsərlərdən başqa).

Maddə 20. Sərbəst giriş n daim aıq olan yerlərdə əsərlərdən istifadə

Məllifin və ya məlliflik hquqlarının digər sahibinin razılığı olmadan və məllif haqqı vermədən, əsərin təsvirinin surətıxarma və ya ktləvi bildiriş n əsas obyekt olduğu və ya əsərin surətinin kommersiya məqsədilə istifadə olunduğu hallar istisna olmaqla, sərbəst giriş n daim aıq olan yerlərdə qoyulmuş memarlıq, fotoqrafiya, təsviri sənət əsərlərinin surətinin ıxarılmasına və ya ktləvi bildirişinə yol verilir. [67]

Maddə 21. Rəsmi və digər mərasimlər zamanı əsərlərin ktləvi ifası[68]

Məllifin və ya məlliflik hquqlarının digər sahibinin razılığı olmadan və məllif haqqı verilmədən rəsmi və dini mərasimlərdə, həminin dəfn mərasimlərində qanuni dərc edilmiş musiqili əsərlərin belə mərasimlərin xarakterinə uyğun həcmdə ktləvi ifasına yol verilir.

Maddə 22. Məhkəmə və inzibati məqsədlər n əsərin surətinin ıxarılması

Məllifin və ya məlliflik hquqlarının digər sahibinin razılığı olmadan və məllif haqqı verilmədən əsərin məhkəmə və inzibati işlərin aparılması n lazım olan həcmdə surətinin ıxarılmasına yol verilir.

Maddə 23. Efir yayımı təşkilatlarının qısamddətli istifadə n yaratdıqları yazılmalar

Aşağıdakı şərtlər gzlənilməklə məllifin və ya məlliflik hquqlarının digər sahibinin razılığı olmadan və əlavə haqq vermədən efir yayımı təşkilatının efir bildirişi hququnu aldığı əsərin qısamddətli istifadə n yazılmasına hququ vardır:

a) yazılmanın efir yayımı təşkilatının z avadanlığı vasitəsi ilə və onun z verilişləri n hazırlanması;

b) yazılmış əsərin məllifi ilə daha uzun mddət haqqında razılıq əldə edilmədikdə, belə yazılmanın 6 ay mddətində məhv edilməsi; belə yazılma mstəsna sənədli xarakter daşıyırsa, məllifin razılığı olmadan dvlət arxivlərində saxlana bilər.[69]

Maddə 24. Kompter proqramlarının və məlumat bazalarının surətinin ıxarılması. Kompter proqramlarının dekompilyasiyası

1. Kompter proqramını və ya məlumat bazasını qanuni əsasda əldə edən şəxs məllifin və ya məlliflik hquqlarının digər sahibinin razılığı olmadan və məllif haqqı vermədən aşağıdakıları həyata keirə bilər:

a) kompter proqramında və ya məlumat bazasında istifadəinin texniki vasitələrinin fəaliyyəti n lazım olan qədər dəyişikliklər etmək, həminin kompter proqramının və ya məlumat bazasının təyinatına uyğun şəkildə işlənməsi ilə bağlı hər hansı bir hərəkəti e